ΔΕΥΤΕΡΟ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΘΡΑΚΩΝ (Α΄ΜΕΡΟΣ)

 

 

Δεν ήταν ένα απλό συνέδριο. Kαι αυτό δεν είναι εύκολο να το κατανοήσει κάποιος πού δεν συμμετείχε στα πεπραγμένα του!

Αντίθετα, όσοι παραβρέθηκαν στις Φέρες, τη βυζαντινή πόλη της Βήρας, το αυγουστιάτικο εκείνο τετραήμερο (15-18 Αυγούστου 1994) της πανθρακικής πανδαισίας, έγιναν μάρτυρες στην ιδρυτική πράξη της αυτοσυνειδησίας του θρακικού Ελληνισμού.

Αυτό πού τόσα χρόνια δεν ήταν παρά μία δειλή σκέψη στη συνείδηση των ακριτών της θρακικής γης και πού δεν τολμούσε να βρει την έκφρασή της, καταπιεζόμενη από μία πνευματική και ηθική υποτέλεια προς ένα αδηφάγο αθηναϊκό κράτος, διεξήλθε των συμπληγάδων της παρακμής και της εσωτερικής ερειπώσεως και έλαμψε μέσα από τις εργασίες αυτού του συνεδρίου.

Για πρώτη φορά ο Θρακικός Ελληνισμός πήρε τις τύχες της ιδιαίτερης πατρίδας του στα ίδια του τα χέρια, με τη δημιουργία θεσμικών οργάνων και τη δέσμευσή του για την υλοποίηση των αποφάσεων πού ελήφθησαν. Η ανακήρυξη του βυζαντινού ναού της Παναγίας Κοσμοσώτειρας ως προσκυνηματικού κέντρου των απανταχού της γης Θρακιωτών αποτελεί το έναυσμα του οργανωμένου πλέον αγώνα για την αντίκρουση των ξένων επιβουλών, είτε απροκάλυπτα εχθρικών και επεκτατικών, είτε καλυμμένων με επιστημονικοφανή μανδύα, ενώ η θεμελίωση του οικοδομήματος της ιστορικής, εδαφικής, πολιτισμικής και οργανικής ενότητας της Θράκης δείχνει τον δρόμο μέσα από τον οποίο θα διέλθει η προσπάθεια αύτή.


Ο Θρακικός Ελληνισμός έθεσε τις βάσεις για να είναι αυτός και μόνον ο πρωταγωνιστής της αναγεννήσεώς του. Ας σεβαστούμε όλοι την προσπάθειά του...
Το Α' Παγκόσμιο Συνέδριο Θρακών πραγματοποιήθηκε στην πόλη των Φερών Εβρου από τις 15 έως τις 18 Αυγούστου 1994.





ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ


Σεβ. Μητροπολίτης Αλεξανδρουπόλεως Ανθιμος

Το δημογραφικό πρόβλημα και η Θράκη


Το σημαντικότερο πρόβλημα για τη διάσωση και την επιβίωση του Νέου Ελληνισμού, μέσα στην ιστορία, είναι το Δημογραφικό πρόβλημα, ιδιαίτερα μάλιστα, όπως διαμορφώνεται στις ημέρες μας. Ένα πρόβλημα που συζητείται από πολλούς ειδικούς και μη ειδικούς, υπευθύνους και ανευθύνους, και που, παρά την αναντίρρητη σοβαρότητά του, ούτε αντιμετωπίσθηκε ούτε αντιμετωπίζεται, από την υπεύθυνη ελληνική Πολιτεία μας. Η κρατική αυτή απραξία είναι, αδικαιολόγητη, δεδομένου ότι τα ζήτημα αυτό παρακολουθείται από κάθε οργανωμένο Κράτος, που, βάσει των συγκεντρούμενων στοιχείων, μελετά και εφαρμόζει τη λήψη κάποιων μέτρων.

Αξίζει να σημειώσουμε εισαγωγικά ότι τον όρο δημογραφία μετεχειρίσθη πρώτος στη Γαλλία ο Achille Guillard, ο οποίος κατά το έτος 1855 έγραψε έργο με τον τίτλο . Έκτοτε, καθιερώθηκε ο όρος αυτός διεθνώς. Η δημογραφία δύναται να υποδιαιρεθεί αφενός σε στατιστική της καταστάσεως του πληθυσμού, σε δεδομένο τόπο και σε δεδομένη χρονική στιγμή (στατική δημογραφία) και αφετέρου σε στατιστική της κινήσεως του πληθυσμού, δηλαδή και της φυσικής αυξομειώσεως (γάμοι, διαζύγια, γεννήσεις. θανατοι) και των μετατοπίσεων των ατόμων (δυναμική δημογραφία).

Η κατάσταση του πληθυσμού μελετάται κυρίως με τις απογραφές, με τις οποίες εξακριβώνονται κατά τοπικές περιφέρειες o αριθμός των ζώντων και η κατανομή αυτών σε ομάδες φύλου, ηλικίας, οικογενειακής καταστάσεως (άγαμοι, έγγαμοι, χήροι, διαζευγμένοι), παιδεύσεως, υπηκοότητας και δημοτικότητας, θρησκείας, γλώσσης, τόπου γεννήσεως, επαγγέλματος και κοινωνικής τάξεως, καθώς και ο αριθμός των οικογενειών, ομαδικών συμβιώσεων κλπ. Η σχέση του αριθμού των κατοίκων μίας περιφερείας προς την εις τετ. χιλιόμετρα έκταση αυτής, δίδει την πυκνότητα του πληθυσμού ανά τετ. χιλιόμετρα. Η πυκνότης αυτή εξαρτάται τόσον από την γεωργική, βιομηχανική και λοιπή παραγωγικότητα του τόπου, όσο και από τις ανάγκες και τον τρόπο της φυσικής και ηθικής διαβιώσεως των ατόμων. Μία άλλη διάκριση του πληθυσμού εξαρτάται τόσον από την αύξηση των γεννήσεων, όσο και από την δια της βελτιώσεως των υγιεινών όρων κ.λπ. μείωση των θανάτων, την αύξηση αυτή δηλαδή του πληθυσμού αποδεικνύει η υπεροχή των γεννήσεων έναντι των θανάτων.

Η μέθοδος, η οποία χρησιμοποιείται για τη συγκέντρωση ασφαλών στοιχείων επί του δημογραφικού, είναι η απογραφή, δια της λέξεως απογραφή, στη στατιστική, εννοείται κυρίως η απογραφή του πληθυσμού, δηλ. η περιοδική και ταυτόχρονη εξακρίβωση της καταστάσεως αυτού. Η έρευνα της καταστάσεως του πληθυσμού ένας συγχρόνου Κράτους έχει ευρύτατο και ποικίλο χαρακτήρα μεγάλης σημασίας, αποτελεί δε τη βάση πολλών διοικητικών, εθνογραφικών, οικονομικών και κοινωνικών ερευνών. Με την απογραφή εξακριβώνεται ο αριθμός των κατοίκων του Κράτους, των κατοικημένων τόπων, των οικογενειών, των οικοδομών, ως και η σύνθεση του πληθυσμού, η οποία εξετάζει τα ανθρωπολογικά, βιολογικά και κοινωνικά στοιχεία του πληθυσμού. Η εμφάνιση της απογραφής τοποθετείται στα 3.800 χρόνια π.Χ. στη Βαβυλώνα. Απογραφή έγινε σε πολλές περιόδους στην Αίγυπτο από 3.050 χρόνια π.Χ., στην Kίνα και στο Ισραήλ. Στην αρχαία Ελλάδα, απογραφή έγινε στους χρόνους του Κέκροπος, του Σόλωνος και του Λυκούργου. Επίσημο χαρακτήρα είχε η απογραφή για τη συγκέντρωση δημογραφικών στοιχείων στούς ρωμαϊκούς χρόνους. Χαρακτηριστικότερη πληροφορία περί της απογραφής θεωρείται η παρεχόμενη υπό του Ευαγγελίστου Λουκά για τη γέννηση του Ιησού Χριστού: . Η τακτική χρήση της απογραφής άρχισε από τον ΙΖ' αιώνα στην Αμερική και στην Ευρώπη.

Η πρώτη απογραφή - απαρίθμηση των κατοίκων στην Ελλάδα έγινε το 1828, στη Στερεά Ελλάδα, στην Πελοπόννησο και στα νησιά. Σημαντική απογραφή έγινε το 1923, με την προσάρτηση των νέων εδαφών, οπότε και απεγράφησαν οικειοθελώς οι Έλληνες πρόσφυγες από την Μικρά Ασία και τη Θράκη.

Κατά τις τρεις τελευταίες δεκαετίες, έχουν γίνει οι τελειότερες απογραφές του πληθυσμού της Ελλάδος. Δυστυχώς, τα αποτελέσματα είναι απογοητευτικά για την πορεία του Ελληνισμού. Ο κατήφορος της φθοράς έχει αρχίσει. Ο δείκτης της ολικής γονιμότητας μειώνεται συνεχώς. Το έτος 1950 ήταν 2,57 ανά γυναίκα γόνιμης ηλικίας, το 1986 έφθασε στο 1,61 και ήδη κατέβηκε στο 1,4. Τα στοιχεία δείχνουν ότι ο δείκτης γονιμότητας στην Ελλάδα κινδυνεύει να είναι χαμηλότερος από τον δείκτη θνησιμότητας του συνολικού πληθυσμού. Επομένως, η Ελλάδα είναι με τον μικρότερο δείκτη γεννητικότητας από όλες τις χώρες της Βαλκανικής. Εάν ο δείκτης γεννητικότητας της περιόδου 1950 ήταν σταθερός, σήμερα οι Έλληνες θα είμεθα περίπου 2,5 εκατομμύρια περισσότεροι.

Η μείωση του πληθυσμού της χώρας μας σημαίνει αύξηση του αριθμού των ατόμων γεροντικής ηλικίας, με τις ακόλουθες συνέπειες: 1) Μείωση παραγωγικότητας. 2) Κρίση στο ασφαλιστικό σύστημα. 3) Μείωση του αριθμού μαθητών στα σχολεία. 4) Στέρηση των ενόπλων δυνάμεων από στρατευσίμους και 5) Παράταση στην παραμονή των γερόντων στις θέσεις δράσεως και εξουσίας. Δεν θα επιχειρήσω σύγκριση της αυξήσεως του πληθυσμού της Ελλάδος με την αύξηση του πληθυσμού της Τουρκίας, πρώτον μεν διότι είναι συντριπτική η αναλογία για μας, δεύτερον δε διότι οι Τούρκοι υπερβάλλουν σε προβλέψεις, αφού μάλιστα στις μετρήσεις τους υπολογίζουν και τους Κούρδους, οι οποίοι έχουν τον μεγαλύτερο δείκτη γεννητικότητας. Πάντως οι Τούρκοι και οι Αλβανοί διπλασιάζονται κάθε 25 χρόνια.

Στην περιζήτητη πλέον έκδοση της Ιεράς Μητροπόλεως Αλεξανδρουπόλεως και του Εμπορικού Επιμελητηρίου Έβρου, με τον τίτλο , αυτού του χρόνου, δημοσιεύεται επίσημος πίνακας της εθνικής στατιστικής υπηρεσίας, για την εξέλιξη του πληθυσμού της Ελλάδος, κατά τη δεκαετία 1981-1991. Σύμφωνα με τον πίνακα αυτόν, ο πληθυσμός μας ήταν κατά το 1981 9.740.417, ενώ κατά το 1991 ο πληθυσμός ήταν 10.259.000. Παρουσίασε δηλαδή αύξηση 5,3%. Η αύξηση δεν οφείλεται βεβαίως σε νέες γεννήσεις, αλλά στον περιορισμό της παιδικής θνησιμότητας, στην παράταση ζωής, στην επιστροφή πολιτικών προσφύγων και στην έλευση των απελαθέντων από την Κωνσταντινούπολη και την Ίμβρο Ελλήνων.

Στον ίδιο στατιστικό χάρτη, στα εννέα από τα δέκα διαμερίσματα της χώρας, παρατηρείται αύξηση του πληθυσμού από 1.5 - 14,8 και μόνο στο διαμέρισμα της Θράκης σημειώνεται μείωση του πληθυσμού κατά 2%. Είναι ανησυχητικό και απαισιόδοξο το φαινόμενο. H Θράκη σε πορεία μειώσεως του πληθυσμού της! Μιας μειώσεως, που αφορά κυρίως στον χριστιανικό πληθυσμό της περιοχής! Πού οφείλεται, λοιπόν, η υπογεννητικότητα του πληθυσμού στην Ελλάδα γενικά και στη Θράκη ειδικότερα:


•    Στην αλλαγή της νοοτροπίας και του φρονήματος του Νεοέλληνα για τη ζωή. Ευδαιμονισμός, χρηματολατρεία, ανευθυνότητα και εύκολες λύσεις για τα βιοτικά προβλήματα.
•    Στην ανακάλυψη και αποδοχή νέων ιδανικών, που προσδιορίζουν νέες μεθόδους επιδιώξεων για τη ζωή. Κύριος σκοπός, το ιδιωτικό αυτοκίνητο, αλλά και το σκάφος. Ανετη κατοικία, αλλά και θερινή κατοικία. Εσωτερικός και εξωτερικός τουρισμός, γλέντι και διασκέδαση σε ειδικά κέντρα.
•    Στην αστυφιλία, που οδήγησε, εκτός των άλλων, στη νέα μορφή οικιακής εγκαταστάσεως. Το τυπικό διαμέρισμα της πολυκατοικίας δυσχεραίνει την απόκτηση παιδιών.
•    Στην απάνθρωπη δόμηση των πόλεων. Χάθηκε η γειτονιά και το πρόχειρο γήπεδο για παιγνίδι.
•    Στην έλλειψη επαρκούς αριθμού βρεφοκομικών σταθμών, παιδικών σταθμών και νηπιαγωγείων.
•    Στην απαίτηση της γυναίκας να εργάζεται, για να αυξηθεί το οικογενειακό εισόδημα.
•    Στη μετανάστευση, εσωτερική και εξωτερική, και στο αίσθημα ανασφάλειας στις ακριτικές περιοχές της χώρας.
•    Στην κρατική και κοινωνική αδιαφορία για την ενίσχυση των πολυτέκνων οικογενειών.
•    Στη διευκόλυνση και νομιμοποίηση των εκτρώσεων.
•    Στην απομάκρυνση πολλών από τη ζωή της ορθοδόξου Εκκλησίας και από τη διδασκαλία του Ευαγγελίου.


Θεωρούμε ότι έχομε το χρέος να αναφερθούμε με σεβασμό, απονέμοντας συγχρόνως την εύφημη μνεία, στους Έλληνες πολυτέκνους, πατέρες και μητέρες, οι οποίοι με τους κόπους και τις θυσίες τους, προσφέρουν πολύτιμες υπηρεσίες στην κοινωνία, στην Εκκλησία και στην Ελλάδα. Οι πολύτεκνοι γονείς, που αποκτούν και ανατρέφουν τα παιδιά τους με συναίσθηση ευθύνης και αποστολής, είναι οι σύγχρονοι ήρωες της κοινωνίας μας, οι γνήσιοι Χριστιανοί και οι φιλοπάτριδες Έλληνες. Αυτοί οι άνθρωποι αξίζουν την ηθική αναγνώριση από την κοινωνία, την διαρκή προστασία από την Εκκλησία και τη θεσμική και γενναία ενίσχυση από το Κράτος μας.

Η διαπίστωση των ειδικών είναι, πως η γέννηση και του τρίτου παιδιού από κάθε νέο ζευγάρι, εξασφαλίζει τη σχετική αύξηση του πληθυσμού της Ελλάδος. Επομένως, όποιος μπορεί και δεν γεννά τουλάχιστον τρία παιδιά, είναι παραβάτης της εντολής του Θεού και προδότης της Πατρίδας. Υπό τις παρούσες συνθήκες, οι πολύτεκνοι είναι η αξιολογότερη τάξη των Ελλήνων πολιτών.

Το ζήτημα των αμβλώσεων είναι μία άλλη τραγική πλευρά του δημογραφικού προβλήματος. Η υποκρισία, η ηθική αδιαφορία και η στυγνότης του Κράτους, στο θέμα των αμβλώσεων, επιδείνωσαν τραγικά τη μείωση του πληθυσμού στην Ελλάδα. Η κατάσταση στη Θράκη είναι ακόμη χειρότερη. Γενικώς, πρέπει να πούμε ότι οι εκτρώσεις, έκτος από ελάχιστες εξαιρέσεις, όπως είναι ανεξέλεγκτες και , αποτελούν βασικότατη αιτία για την καταστροφή και τον μελλοντικό αφανισμό του Ελληνισμού.

Δίκαια κλαίμε τα χιλιάδες θύματα από τη γενοκτονία των Ελλήνων απ' τους Τούρκους στη Μικρά Ασία το 1922. Και ίσως να παραπονούμεθα κατά του Θεού. Και δεν κλαίμε για τις 300.000 Ελληνόπουλα, που φονεύονται κάθε χρόνο στην Ελλάδα από γονείς και γιατρούς, πριν ακόμη γεννηθούν. Να η σύγχρονη γενοκτονία των Ελλήνων με τα ίδια τους τα χέρια. Θέλετε και πληροφορία, επί του θέματος, για τη Θράκη; Σας την ανακοινώνω και ως καταγγελία: Από 1-1-94 μέχρι 7-8-94, έγιναν στα μαιευτικά τμήματα του Κρατικού Νοσοκομείου Αλεξανδρουπόλεως 147 εκτρώσεις. Ντροπή για μας και πρόκληση κατά του Θεού. Που σημαίνει, μέσα σ' ένα χρόνο, διακόσιες πενήντα επίσημες εκτρώσεις, μόνο στην έδρα του Νομού μας. Δηλαδή ετησίως στη Θράκη, φονεύονται πάνω από 800 παιδιά, κυρίως από Χριστιανές μητέρες. Εάν αυτά τα παιδιά τα άφηναν οι γονείς των και οι γιατροί να έλθουν στη ζωή, ο χριστιανικός πληθυσμός της Θράκης θα ηύξανε μέσα σε μία δεκαετία κατά 8.000 κατοίκους. Η λύση του δημογραφικού προβλήματος της Ελλάδος είναι εθνικό ζήτημα πρώτης προτεραιότητας. Η Εκκλησία δεν παύει να συμβουλεύει το πλήρωμα της, ότι η τεκνογονία είναι εντολή του Θεού και η πολυτεκνία τιμή και ευλογία για κάθε χριστιανική οικογένεια. Παράλληλα η Εκκλησία, εκτός από την ηθική συμπαράστασή της προς τους πολυτέκνους, εκδηλώνει την έμπρακτη αγάπη προς αυτούς, τόσο με την υλική προσφορά, όσο και με την παρέμβαση της για την τακτοποίηση των παιδιών των πολυτέκνων οικογενειών σε θέσεις εργασίας.

Η ευθύνη των εκάστοτε κυβερνώντων στην Ελληνική Πολιτεία και των διοικητικών οργάνων αυτής, έναντι των πολυτέκνων οικογενειών, είναι μία μεγίστη υπόθεση ευρύτατης κοινωνικής και εθνικής σημασίας. Απευθυνόμενοι προς όλους τους αρμοδίους, μπορούμε να τους ζητήσουμε:


•    Να καλλιεργήσουν στην πατρίδα μας τον σεβασμό προς την ανθρώπινη ύπαρξη, καταργώντας το νομιμοποιούμενο έγκλημα των εκτρώσεων.
•    Να αναγνωρίσουν δημόσια την ξεχωριστή προσφορά των πολυτέκνων προς την Πατρίδα και την Εκκλησία, χορηγώντας ο’ αυτούς ηθικές διακρίσεις.
•    Να χορηγήσουν κοινωνικό μισθό σε κάθε πολύτεκνη μητέρα, ξεκινώντας από τα τέσσερα παιδιά. ο μισθός αυτός θα μετατρέπεται σε ισόβια ανάλογη σύνταξη, μετά την ενηλικίωση, και του τελευταίου παιδιού.
•    Να επιδοτηθεί κάθε οικογένεια που αποκτά το τρίτο παιδί, αφού το τρίτο παιδί μπορεί να λύσει τη δημογραφική παρακμή των Ελλήνων.


Ειδικά για τη Θράκη, να δοθούν πρόσθετα επιδόματα στους πολυτέκνους μέσω της Εκκλησίας, αφού δημογραφικό πρόβλημα στην περιοχή έχει μόνον ο χριστιανικός πληθυσμός. Τιμή και χαρά της Μητροπόλεως Αλεξανδρουπόλεως, που τα τελευταία 25 χρόνια, όσοι ιερείς μπορούσαν να αποκτήσουν παιδιά, είναι σχεδόν όλοι τους πολύτεκνοι, με 4-8 παιδιά.
•    Να σταματήσουν οι χρηματοδοτήσεις με δισεκατομμύρια του Δημοσίου, για την κάλυψη χρεών των ποδοσφαιρικών εταιρειών και των αμφιβόλου ποιότητας θεατρικών θιάσων και να ενισχύσουν ειδικότερα τους πολυτέκνους της Θράκης μας.
•    Να θεσμοθετήσουν τη χορήγηση διετούς αδείας με αποδοχές, σε κάθε γυναίκα που υπηρετεί ως δημόσιος υπάλληλος, ξεκινώντας από την απόκτηση του τρίτου παιδιού.
•    Να αυξήσουν τα ευεργετήματα σε διαγωνισμούς, διορισμούς, προσλήψεις και σε μετεγγραφές στην τριτοβάθμια εκπαίδευση για τους πολυτέκνους.
Να βελτιώσουν τις προϋποθέσεις συμπαραστάσεως στις άγαμες μητέρες και στην εξασφάλιση ανατροφής και αγωγής στα εξώγαμα παιδιά.
•    Να εμπνεύσουν αίσθημα ασφαλείας στον λαό μας, για να σταματήσει η μετανάστευση και να επιστρέψουν οι χιλιάδες αποδήμων Ελλήνων στη Μακεδονία και στη Θράκη, όπου πρέπει να δημιουργηθούν θέσεις εργασίας για την εξασφάλιση εργασίας, με προτεραιότητα πάντοτε για τους πολυτέκνους.


Αυτά και άλλα πολλά μπορούν και πρέπει να γίνουν, εάν θέλομε να σταματήσει η φθίνουσα πορεία του ιστορικού λαού μας. Η πολιτική και η πνευματική ηγεσία της Ελλάδος έχει επί του δημογραφικού ζητήματος τεράστια ευθύνη, την ανάλογη ευθύνη υπέχει και ο ίδιος ο λαός μας, που πρέπει να διδαχθεί, με το παράδειγμα των ηγετών του, ότι η ζωή δεν είναι μόνον αλλά και θυσία και προσφορά. Ο αγώνας για τη διάσωση και την επιβίωση του Ελληνισμού ανήκει στις ψυχές και στους ώμους όλων μας.

 



Γεώργιος Κ. Παπάζογλου - Πρόεδρος του Τμήματος Ιστορίας και Εθνολογίας του Δ.Π.Θ.
Η Μονή της Κοσμοσώτειρας, η κτηματική και άλλη περιουσία της


Όταν, στα μέσα του 12ου αιώνος ανάμεσα στην 1η Σεπτεμβρίου 1151 και 31η Αυγούστου 1152, ο Ισαάκιος Κομνηνός, γυιός, αδελφός, θειός και πατέρας βυζαντινών αυτοκρατόρων, εγκαινίαζε την μονή της Θεοτόκου της Κοσμοσωτείρας, είχε ασφαλώς την αίσθηση, όχι ότι ακολουθούσε μια μακρά βυζαντινή συνήθεια μόνο, αλλά ότι συνέχιζε και μια συνήθεια οικογενειακή των Κομνηνών. Ήδη, η προμάμμη του Ισαακίου, από τον πατέρα του, ΄Αννα Κομνηνή, ίδρυσε, στο τέλος του 11ου αιώνος, την μονή του Παντεπόπτου Χριστού στην Κωνσταντινούπολη, ο πατέρας του αυτοκράτωρ Αλέξιος Κομνηνός ίδρυσε στις αρχές του 12ου αιώνος την μονή του Φιλανθρώπου Χριστού, στην οποία και ετάφη στις 16 Αυγούστου 1118, η μητέρα του Ειρήνη ιδρύει την γειτονική της μονής του Φιλανθρώπου μονή της Κεχαριτωμένης, ανάμεσα στα 1118 και 1133, οπότε και πεθαίνει, (στις 19 Φεβρουαρίου) και θάβεται στην ως άνω μονή, ενώ και ο αδελφός του, τέλος, αυτοκράτωρ Ιωάννης Κομνηνός ιδρύει, το 1136, την μονή του Παντοκράτορος Χριστού, (στην οποία και θα ταφεί, επίσης, το 1143), ενώ λίγο αργότερα, το 1140, ο ίδιος θα ιδρύσει την μονή της Παναγίας της Σκαλωτής, στην Αμυγδαλιά, λίγο έξω από την Αίνο και στα ανατολικά της. Ας προσεχθεί ακόμη, ότι μοναστήρι των Κομνηνών ήτο και η περίφημη μονή της Χώρας, ιδρυμένη ήδη από τα χρόνια του Ιουστινιανού, μονή στην οποίαν είχε κατ' αρχήν αποφασίσει να ταφεί ο ιδρυτής της μονής μας Ισαάκιος Κομνηνός, πριν κτίσει την μονή της Κοσμοσωτείρας, και όπου, ως το 1152 τουλάχιστον, εφυλάσσοντο τα αλλά και τα , όπως θα δούμε, όλων των δικαιωμάτων του Ισαακίου σε ακίνητα, πλοία, εμπορεία, πηγές ύδατος κλπ. Πριν προχωρήσομε, αξίζει, υποθέτω να κάνομε, με βάση τα λίγα ως άνω εκτεθέντα, δύο διαπιστώσεις:


•    Ότι δεν είναι τυχαίο που οι Κομνηνοί, πέραν της Κωνσταντινουπόλεως, ιδρύουν μοναστήρια στα παράλια της Θράκης και του Έβρου όπως φαίνεται και από ό,τι προσκυρώνει ο αδελφός του Ισαακίου αυτοκράτωρ Ιωάννης Κομνηνός, λ.χ., στην ιδρυθείσα από αυτόν μονή του Παντοκράτορος Χριστού, οι Κομνηνοί είχαν περιουσία κτηματική που κάλυπτε ολόκληρο σχεδόν τον χώρο της Θράκης και της Μακεδονίας, από την Ραιδεστό και το Πόντο ως την Μάδυτο και τον Έβρο, την Χριστούπολη και τον Πάνακα, στην Ανατολική Μακεδονία, ως την Θεσσαλονίκη και την Βέροια.


•    Ότι μόνη η μονή μας, από όλες τις μονές που ίδρυσαν οι Κομνηνοί, συνεχίζει σήμερα την ορθόδοξη παράδοση και την ιστορία της. Όλες οι άλλες ή κατεστράφησαν ολοσχερώς, έτσι που σήμερα απλώς να διερευνούμε τον χώρο, όπου αυτές ήσαν κτισμένες, ή μετετράπησαν σε μεγαλόπρεπα τζαμιά και μουσεία (μονή της Χώρας) και πιθανότατα αποκτά σήμερα ιδιαίτερη σημασία, για μάς τους επιγενόμενους Χριστιανούς και τους Θράκες, ό,τι παρατηρεί και καταγράφει ο ίδιος ο Ισαάκιος Κομνηνός κατά το κτίσιμο του τμήματος των αδύτων του Καθολικού της μονής μας, σημαντικό για το μέλλον αυτής τούτης της μονής (παρ. 75 του Τυπικού).


•    Ότι, λοιπόν, ο χώρος όπου ιδρύεται η μονή μας είναι η κορυφή του Δέλτα του Έβρου, σήμερα, δεν δικαιολογείται από άλλους λόγους, παρά από το ότι όπως θα δούμε, στην γύρω περιοχή θα πρέπει να ευρίσκετο η σημαντική ακίνητη περιουσία, την οποία με ή εκ γονικής παροχής κατείχε ο Ισαάκιος, περιουσία την οποία, μαζί με όσα άλλα κινητά είχε στην κατοχή του, παρεχώρησε στην μονή μας (: ). Η συγκεκριμένη περιουσία δεν πρέπει να ήτο μικρά, αν λάβομε υπόψη ότι ο ιδρυτής της μονής μας ήτο μέλος της βυζαντινής αυτοκρατορικής οικογενείας και, βεβαίως, ότι ο έρημος κατά τα άλλα χώρος, όπου ιδρύεται η μονή, θα πρέπει να θρέψει 74 μοναχούς, 50 υμνωδούς και 24 βοηθούς τους, 36 αρρώστους του νοσοκομείου, γέροντες άλλους του γηροκομείου, προσκαθημένους αδελφούς (επισκέπτες της μονής μας), μαθητές πιθανότατα του Σχολείου και ασφαλώς διαφόρους άλλους, που εχρησιμοποιούντο στους μυλώνες, στους στάβλους και στις αποθήκες. Η ακίνητη, λοιπόν, περιουσία του Ισαακίου, περιουσία πλέον της μονής μας, θα πρέπει να δεχθούμε πώς ευρίσκετο στην γύρω από το Νεόκαστρο περιοχή, χώρο πιθανότατα πέραν του Έβρου, στην Τραϊανούπολη και στην περιοχή γύρω από την Αίνο πρόκειται για 14 προάστεια (με τον όρο θα πρέπει να εννοήσομε ό,τι σήμερα εννοούμε με τον όρο , κάποιες χιλιάδες δηλαδή στρέμματα γης), 11 χωριά με τους παροίκους και τους ενοίκους τους, τα δύο χωριά, αυτά του Δελεάνου και της Δραγάβαστας, ήσαν στρατευμένα (επρόκειτο δηλ. για χωριά αυτοκρατορικά πριν περάσουν στην κατοχή του Ισαακίου), το ακρωτήριον Βανιάνους (με τον όρο θα πρέπει να εννοήσουμε λόφο - ύψωμα), το κάστρον ο Αετός, την επίσκεψη του Νεοκάστρου (κτήμα και αυτό αυτοκρατορικό), όπως και για κτήματα στην Τραϊανούπολη (τα , που διαβάζουμε στο τυπικό), τους αγρούς του Τζίτζη, τους Γαστιβηλινούς αμπελώνες, που τους διεκδικούσαν και οι Παντοκρατορικοί μοναχοί (μοναχοί της μονής του αδελφού του Ιωάννη). Στην μονή της Κοσμοσωτείρας προσεκυρώθησαν προσέτι τα δικαιώματα της αλιείας των ποταμών Μαρίτζα και Σαμία, ένα εμπορείο παραθαλάσσιο, ή Σαγουδάους, δύο μετόχια, ένα στην Aίνo με μεγάλες εκτάσεις καλλιεργήσιμης γης και δεύτερο στην Κωνσταντινούπολη, αυτό του αγίου Στεφάνου, κοντά στην περίφημη μονή της Περιβλέπτου, όπου εκτίσθησαν και οικήματα διάφορα, προς ενοικίαση, και το οποίο εχρησιμοποιείτο για τις ανάγκες των μοναχών της μονής μας, όταν αυτοί επισκέπτοντο την Βασιλεύουσα. Ακόμη, στην μονή μας παρεχωρήθησαν τα δικαιώματα του , πιθανότατα της Μαδύτου, βασιλικά δηλ. δικαιώματα εκμεταλλεύσεως της αγοράς, όπως επίσης εδόθησαν στην μονή μας και τα δικαιώματα των κατ' έτος πανηγύρεων και αγορών της περιοχής του Νεοκάστρου και δώδεκα πλοία με για να γίνει κατανοητό το μέγεθος της άξίας για την μονή μας της τελευταίας προσφοράς, αξίζει να σημειωθεί πως λίγο πριν, περί το 1085, στην περίφημη μονή του αγίου Ιωάννου της Πάτμου, παραχωρείται ένα μόνο πλοίο, προσφορά και αυτό των Κομνηνών, του πατρός του Ισαακίου, του αυτοκράτορος Αλεξίου Κομνηνού. Εκτός των δώδεκα αυτών πλοίων, στην μονή μας φαίνεται να προσκυρώνονται και , μικρά αλιευτικά πλοιάρια, για την εκμετάλλευση των ποταμών Έβρου και Σαμία, ως την Αίνο, περιοχή η οποία ήτο πλούσια, όπως μαθαίνουμε από τα τυπικά μας, σε ψάρια, κυρίως σε νίτικα και λικουρίνους.
Πέραν των συγκεκριμένων ακινήτων και του δικαιώματος της εκμεταλλεύσεως των και, βεβαίως, των πλοίων και των σανδαλίων, ο Ισαάκιος Κομνηνός φαίνεται ότι προσέφερε και ολόκληρη την λοιπή κινητή περιουσία του σε χρήματα, για την οικοδόμηση και την συγκρότηση της μονής μας, την οποία, κατά τις πληροφορίες του τυπικού μας, θα συναποτελούσαν, εκτός του διασωθέντος ως σήμερα Καθολικού, κινστέρνα, σκευοφυλάκειο, βιβλιοθήκη, τράπεζα, αποθήκες, φρουριακός εσωτερικός περίβολος με πύργους σε διάφορες γωνίες και, βεβαίως, κελλιά μοναχών, αν δε υπολογίσομε ότι, κατά το τυπικό μας, έμεναν σε κάθε κελλί δύο μοναχοί, άλλοτε δε κατά την κρίση του ηγουμένου κάποιοι έμεναν και μόνοι τους, τότε θα πρέπει να υπολογίσομε, ότι υπήρχαν εντός του εσωτερικού περιβόλου της μονής μας τουλάχιστον 40 με 50 κελλιά μοναχών. Μεταξύ του εσωτερικού και του εξωτερικού μεγάλου περιβόλου, θα κτίσει ο Ισαάκιος νοσοκομείο 36 κλινών, γηροκομείο, δεσποτικό ξενώνα για τους προσκαθημένους αδελφούς (τους επισκεπτομένους την μονή κοσμικούς και άλλους), βαλανείο, λουτρό στο οποίο μπορούσε να λούζεται ο καθείς, τις Τετάρτες και τις Παρασκευές και οι γυναίκες, έναντι αμοιβής βεβαίως, και μια εκκλησία για τους γύρω από την μονή εργαζομένους, τον 'Αγιο Προκόπιο. Τέλος, έξω από τον μεγάλο περίβολο είχε αρχίσει ο Ισαάκιος, όταν τουλάχιστον συνθέτει το τυπικό του, κατά το 1151/52, το κτίσιμο του κοιμητηρίου με οστεοφυλάκειο και ευκτήριο οίκο, ενώ εκεί, έξω από τον μεγάλο περίβολο, είχαν κτισθεί και οι ονόμυλοι και οι στάβλοι των ζώων της μονής. Για να γίνει κατανοητό το μέγεθος της περιουσίας σε χρήμα, που θα πρέπει να διέθεσε Ισαάκιος για την συγκρότηση της μονής μας, σημειώνομε μόνο, ότι τα μάρμαρα της εκκλησίας θα μεταφερθούν από την Κωνσταντινούπολη, από την μονή της Χώρας, όπως θα μεταφερθούν από την μονή της Χώρας και τα χυτά κάγκελλα και τα μάρμαρα του τάφου του, ενώ διακόσμησε μέρη του ναού με επενδύσεις φύλλων χρυσού έτσι άλλωστε εξηγείται και το γεγονός ότι δίδει ο Ισαάκιος εντολή στον εκάστοτε ηγούμενο να επιδιορθώνει αμέσως το μολύβι της στέγης , ενώ, επίσης, απαγορεύει οι μοναχοί να χρησιμοποιούν τα ίδια υποδήματα έκτος του ναού και εντός αυτού, .

Δεν έχομε πληροφορίες για το πόσο ακριβώς θα κόστισε η ανέγερση των ως άνω οικοδομημάτων ή και το πόσο θα κόστιζε η συντήρηση τους και η λειτουργία τους, κυρίως του νοσοκομείου και του γηροκομείου ενδεικτικώς και μόνο, δίδομε πληροφορίες για το πόσο εκόστιζε τα ίδια χρόνια η λειτουργία του νοσοκομείου της μονής του αδελφού του Ισαακίου, της μονής του Παντοκράτορος, το οποίο βεβαίως ήτο καλύτερο νοσοκομείο, νοσοκομείο της πρωτευούσης της αυτοκρατορίας, με κρεβάτια θα λέγαμε πρώτης θέσεως, για αγορά α) αναγκαίων προς παρασκευή φαρμάκων β) κρασιού για τους αρρώστους γ) σαπωνιού για τους αρρώστους δ) διαφόρων σκευών ε) μηνιαίων αποζημιώσεων ζ) ελεημοσυνών, απητούντο: 221 νομίσματα υπέρπυρα, 6 νομίσματα τραχέα άσπρα, 20.600 τραχέα, 67 νομίσματα τρικέφαλα, 4.320 φόλλια, 6 νομίσματα υπέρπυρα αρχαία, 12 θεοτόκια, 1229 νομίσματα τετάρτερα.

Τα αναγκαία ήσαν: 104 κιλά ψωμί, 1553 κιλά σιτάρι, 620 λίτρα κρασί, 888 λίτρα λάδι, 852 λίτρα μελί, 777 λίτρα ξύδι, 87.000 κιλά ξύλα, 32 κιλά κερί, 614 κιλά αλεύρι, 100 λίτρα ζάχαρη, 30.000 κιλά σταφύλια, 20.000 κιλά ρόδια, 40.000 κιλά αγριοστάφυλα, 6175 κιλά κριθάρι, 492 λίτρα μούστος, 307 κιλά λιναρόσπορος, 307 κιλά αλάτι, 82 κιλά ρύζι, 82 κιλά καλαμπόκι, 184 κιλά αμύγδαλα, 20 λίτρα άμυλο, 5 κιλά αλεσμένα κουκιά, 5 κιλά φακές, 5 κιλά κεχρί, 5 κιλά ρεβίθια, 3 κιλά αρακάς, 20 κιλά ελιές 41 κιλά σταφίδες, 123 κιλά ξεραμένα σύκα, 16 κιλά απόσταγμα τριαντάφυλλων, 2 κιλά θυμίαμα.

Επειδή δεν έχομε πληροφορίες από το τυπικό μας για τα , με τα οποία κληροδότησε την μονή μας ο Ισαάκιος (έχομε μόνο γενικές πληροφορίες για άλογα, όνους και βοοειδή), δίνομε ενδεικτικώς πίνακα με αντίστοιχες πληροφορίες. για τα . που προσκυρώνει στην μονή της Πετριτζιωτίσσης (μονή της βόρειας Θράκης), τα ίδια πάνω - κάτω χρόνια, ο ιδρυτής της μονής Γρηγόριος Πακουριανός (μονή πτωχότερη, τουλάχιστον κατά την ίδρυση της, από την μονή μας):


•    Αλογα αρρενικά τε και φορβάδια, μετά των πωλαρίων αυτών, αμφότερα εκατόν δέκα.
•    Ονικά αρρενικά τε και θήλεια, μετά των πωλαρίων αυτών, δεκαπέντε.
•    Βουβάλια αμελγάδια τέσσερα.
•    Μοσχάρια δύο.
•    Και βόες καματηροί διά των όντων έν πάσι τοις κτήμασοι της μονής ζευγάρια τεσσαράκοντα επτά.
•    Αγελάδια και ταυρία εβδομήκοντα δύο.
•    Πρόβατα αμελγάδια διακόσια τριάκοντα οκτώ.
•    Κριάρια εννενήκοντα τέσσερα.
•    Αίγες πεντήκοντα δύο.


Σαφές είναι βεβαίως, πώς ο Ισαάκιος θα φρόντισε και για τον εξοπλισμό της μονής, νοσοκομείου, γηροκομείου, δεσποτικού, βαλανείου και, βεβαίως για την διακόσμηση και εξοπλισμό του Καθολικού, για τον εξοπλισμό και την συγκρότηση του σκευοφυλακείου και της Βιβλιοθήκης είναι σημαντικό να γνωρίζομε, ποια πολιτιστικά αγαθά υπήρχαν στην μονή, μήπως και μπορέσομε κάποτε να εντοπίσομε κάποια τουλάχιστον από αυτά πέραν του σωζόμενου εικονογραφικού διακόσμου που, όπως τουλάχιστον με βεβαίωσαν συνάδελφοι ειδικοί, χρονικά ανήκει στην πρώτη φάση οικοδομήσεως της μονής, ο Ισαάκιος μετέφερε στην μονή μας από την μονή της Χώρας την (εικόνα ψηφιδωτή), όπως και τις στήλες , του αυτοκράτορος Αλεξίου Κομνηνού και της Ειρήνης, το στασίδι της και το χρυσό εγκόλπιο της Θεομήτορος, που θα τοποθετηθεί στον τάφο του Ισαακίου, ενώ από τη Ραιδεστό μετέφερε, επίσης, την , εικόνα της Θεομήτορος, και αυτή, ψηφιδωτή. Δύο φορητές ακόμη εικόνες της Θεομήτορος είχαν μεταφερθεί από την Κωνσταντινούπολη πιθανότατα και πάλι και ετοποθετήθησαν, η μία στο προσκυνητάρι που συνεστήθη στην κεντρική πύλη του περιβόλου της μονής, στα δυτικά, και η δεύτερη στο προσκυνητάρι που εδημιουργήθη στην ιδρυθείσα και κτισθείσα από τον Ισαάκιο γέφυρα του Έβρου, επί της Εγνατίας οδού, εντός του ναού επίσης, υπήρχαν δύο προσκυνητάρια, ένα της Θεομήτορος και δεύτερο με τον , με την κατάλληλη κατά το τυπικό, φωταψία.
Εκτός από τις ανωτέρω ψηφιδωτές στην πλειονότητά τους εικόνες, ο Ισαάκιος πλούτισε την μονή μας και με άλλα πολιτιστικά αγαθά, συνέστησε λ.χ. βιβλιοθήκη και φρόντισε για την συγκρότησή της με βιβλία κατάλληλα για τους μοναχούς, κυρίως, αλλά και για τους μαθητές του Σχολείου, που φαίνεται να λειτουργούσε στην μονή μας, δυστυχώς, ο λεπτομερής κατάλογος των της Βιβλιοθήκης εσώζετο στο άγνωστο σήμερα βρέβιο της μονής, ωστόσο, όσο μπορούμε να κρίνομε έμμεσα, από πληροφορίες του τυπικού μας, στην Βιβλιοθήκη εσώζοντο όλα τα έργα του Ισαακίου, σε βομβύκιο χαρτί ή σε περγαμηνή, τουλάχιστον τα: Περί των παραλειφθέντων υπό του Ομήρου, Περί προνοίας απορημάτων, Παράφραση επιστολής του Αριστέα στον Φιλοκράτη, όπως και διάφορες ιστορίες, επιστολές, εκφράσεις κ.α. ορίζει μάλιστα ο Ισαάκιος, ο κώδικας με τα έργα του . Δυστυχώς, από τα χειρόγραφα της Βιβλιοθήκης μόνο ένα ίσως μπορούμε να εντοπίσομε σήμερα. Ο Βελγερής, λ.χ. δέχεται πώς ο γνωστός κώδικας της Οκτατεύχου της Βιβλιοθήκης του Σεραγιού είναι κώδικας, προερχόμενος από την Βιβλιοθήκη της μονής μας. Μία ιδέα για το τι κώδικες και χειρόγραφα θα περιελάμβανε η Βιβλιοθήκη της μονής μας, κατά τους πρώτους χρόνους της ιδρύσεώς της, μπορούμε να έχομε από τον σωζόμενο κατάλογο χειρογράφων της Βιβλιοθήκης της Θεοτόκου της Πετριτζιωτίσσης, Βιβλιοθήκη και αυτή της περιφερείας της πρωτευούσης του Βυζαντίου και ασφαλώς πτωχότερη από την Βιβλιοθήκη της μονής μας:


•    Ευαγγέλιον ρωμαικόν δια λίθων πολυτίμων και χρυσού και χειμεύσεως
•    Τετραευάγγελον αργυρόν διάχρυσον ιβηρικόν
•    Ετέρου τετραευάγγελον μικρόν μετά αργυρών μικρών καρφίων
•    Ετέρου τετραευάγγελον μετά καρφίων αργυρών
•    Ευαγγέλιον καθημερινόν αργυρόν διάχρυσον
•    Έτερον ευαγγέλιον λιτόν καθημερινόν εν
•    Βιβλίον έχον την ερμηνείαν του ευαγγελίου του κατά Ιωάννην
•    Βιβλίον ο Θεολόγος
•    Βιβλίον έχον τα Ηθικά του Αγίου Βασιλείου
•    Βιβλίον εκλογάδιον, έχον τα θαύματα του αγίου Συμεών
•    Βιβλία του Αγίoυ Μαξίμου δύο
•    Βιβλία οι Κλίμακες δύο
•    Έτερα Βιβλία δύο της Θεοτόκου
•    Βιβλίον του Στουδίτου
•    Μηνιαία τρία
•    Οκτάηχος μία
•    Συναξάριον έν
•    Ευχολόγιον εν
•    Βιβλία απόστολοι δύο
•    Βιβλίον ψαλτικόν έν
•    Ετερον ευχολόγιον μετά καρφίων αργυρών
•    Βιβλίον τετράηχος παρακλητική μία
•    Βιβλίον του Αγίου Ισαάκ
•    Έτερον μηναίον εκλογάδιν εν.
Έμμεσα, επίσης, μπορούμε να διαπιστώσουμε ποια αυτοκρατορικά ή πατριαρχικά έγγραφα, χρυσόβουλλα και άλλα, είχαν κατατεθεί στο σκευοφυλάκειο της μονής μας ενδεικτικώς σημειώνουμε:
•    Το του ιδίου του Ισαακίου, με το οποίο παρεχωρείτο η ακίνητη κτηματική περιουσία του (χωριά, προάστεια κ.α.) για να διασφαλισθεί η μυστικότης του περιεχομένου του εγγράφου, αυτό είχε σφραγισθεί με μολύβδινη βούλα - το έγγραφο, περγαμηνό ή χαρτώο, χρονικά θα πρέπει να τοποθετηθεί γύρω στα 1150.
•    Την , με την οποία παρεχωρείτο στον Ισαάκιο ο ναός του αγίου Στεφάνου του Αυρηλιανού στην Κωνσταντινούπολη, με σκοπό να τον καταστήσει ο Ισαάκιος πιθανότατα πρόκειται για έγγραφο ενός των Πατριαρχών Λέοντος Στυππή (1134-1143), Μιχαήλ Β' Κουρκούα (1143-1146), Κοσμά Β' Αττικού (1146-1147), Νικολάου Β' Μουζάλωνος (1147-1151) ως υλικό γραφής του συγκεκριμένου εγγράφου, αν κρίνομε από σχετική αναφορά του ιδίου του Ισαακίου σε , θα πρέπει να θεωρήσομε τον βομβύκινο χάρτη.
•    Τους και τα (πιθανότατα ) του αυτοκράτορος Αλεξίου Κομνηνού, πατρός του Ισαακίου, έγγραφα με τα οποία ο αυτοκράτωρ παραχωρούσε στον γυιό του όλα τα ακίνητα, τα οποία τελικώς πέρασαν στην δικαιοδοσία της μονής μας, τα της αλιείας των ποταμών Μαρίτζα και Σαμία κ.ά. το υλικό γραφής των ανωτέρω εγγράφων θα πρέπει να ήτο η περγαμηνή ή ο βομβύκινος χάρτης, ενώ ας προσεχθεί πως τα ανωτέρω , το πρώτον κατετέθησαν στην μονή της Χώρας, από όπου και ως τον χρόνο που γράφεται το τυπικό μας (1151/52) δεν μετεφέρθησαν ακόμη στο σκευοφυλάκειο της μονής μας, κάτι που εντέλλεται να κάμει ο ηγούμενος της Κοσμοσωτείρας.
•    Τον του αυτοκράτορος Αλεξίου Κομνηνού, πατρός του Ισαακίου, με τον οποίο παρεχωρούντο στον Ισαάκιο δώδεκα πλοία ως υλικό γραφής του εγγράφου θα πρέπει, επίσης να θεωρήσομε τον βομβυκινό χάρτη ή την περγαμηνή, ενώ ας προσεχθεί πως κατά τον χρόνο που συνθέτει ο Ισαάκιος το τυπικό του, το συγκεκριμένο δεν φαίνεται να έχει περάσει στο σκευοφυλάκειο της μονής μας, , ορίζει o Ισαάκιος.
•    Το προς τον Ισαάκιο Κομνηνό των κατόχων της πηγής. από την οποία ελάμβανε νερό το μοναστήρι, έγγραφο που υπεγράφη και από τον μητροπολίτη Τραϊανουπόλεως. Ως υλικό του εγγράφου θα πρέπει να θεωρήσομε τον βομβύκινο χάρτη.
•    Το του ηγουμένου της μονής της χώρας προς τον Ισαάκιο Κομνηνό, όπου κατεγράφετο ό,τι κατέθεσε (μάρμαρα του τάφου του, εικόνες κ.ά.) ο ιδρυτής της μονής μας στην περίφημη μονή της Βασιλεύουσας. Ως υλικό γραφής του εγγράφου θα πρέπει να θεωρήσομε τον βομβύκινο χάρτη ή την περγαμηνή.
•    Το , της μονής, όπου ανεύρισκε κανείς τα , τον κατάλογο των βιβλίων της Βιβλιοθήκης της μονής, τις κατά καιρούς προσκτήσεις ή και πωλήσεις περιουσιακών στοιχείων της μονής κ.ά. Ως υλικό γραφής του κώδικος (επρόκειτο πλέον για χειρόγραφο και όχι για λυτό έγγραφο) θα πρέπει να θεωρήσομε την περγαμηνή ή τον βομβυκινό χάρτη.
•    Τον , του Ισαακίου Κομνηνού, όπου κατεγράφοντο και πάλι τα , περιουσιακά στοιχεία του Ισαακίου ή και ό,τι διέθεσε για χρήση των οικείων και των ανθρώπων του, του Λέοντος Κασταμονίτου, του γραμματικού Μιχαήλ, του του Κωνστίτζη κ.ά. Ως υλικό γραφής θα πρέπει και πάλι να θεωρήσομε την περγαμηνή ή τον βομβυκινό χάρτη.
Εκτός των ανωτέρω, είναι πιθανά να κυκλοφορούσαν από χέρια διαφόρων (έγγραφα προνομιακά) του Ισαακίου Κομνηνού, σαν και αυτά που απηυθύνοντο προς τους Αλέξιο και Ειρήνη, με τα οποία παραχωρούσε ο Ισαάκιος σε αυτούς τα σχετικά προς ζωάρκεια, είναι όμως αμφίβολο αν παρόμοια έγγραφα πέρασαν ποτέ στο σκευοφυλάκειο της μονής μας - παρέμεναν πιθανότατα στα χέρια αυτών προς τους οποίους απηυθύνοντο. Ας προσεχθεί, επίσης, ότι ωρίζετο να συνταχθούν ίσα -ισότυπα (αντίγραφα) όλων των ανωτέρω εγγράφων , με ρητή εντολή τα πρωτότυπα να μένουν στο σκευοφυλάκειο και να χρησιμοποιεί ο ηγούμενος . Τελειώνοντας, αξίζει να σημειώσομε ότι ο Ισαάκιος φροντίζει να διασφαλίσει και με ρευστό χρήμα το μέλλον της μονής μας. Αποθέτει, λοιπόν, στο βέστιο τριάντα λίτρες υπερπύρων.

Από τα λίγα ως άνω εκτεθέντα και από όσα άλλα έχει καταθέσει ή θα καταθέσει η σύγχρονη έρευνα καθίσταται υποθέτω φανερό πόσο μεγάλο βάρος αναλαμβάνουν οι σύγχρονοι Θράκες καθιστώντας σήμερα, 850 περίπου χρόνια μετά την ίδρυσή της, την Παναγία Κοσμοσώτειρα κέντρο ζωντανό της απανταχού παρουσίας τους.

 



Κωνσταντίνος Α. Βακαλόπουλος - Καθηγητής Νεοελληνικής ιστορίας Παιδαγωγικής Σχολής Α.Π.Θ.
Η διαχρονική ενότητα του Ελληνισμού της Θράκης κατά τους ζοφερούς αιώνες της Οθωμανικής Δουλείας


Η ιστορία της Θράκης αποτελούσε μέχρι πριν από λίγα χρόνια ένα άγνωστο ακόμη κεφάλαιο ως προς τη διερεύνηση της ιστορικής εξέλιξης του Ελληνισμού, παρά το γεγονός ότι τόσο η τουρκική όσο και η βουλγαρική ιστοριογραφία έχουν να επιδείξουν εδώ και πολλές δεκαετίες σημαντικές μελέτες, οι οποίες όμως -λίγο ή πολύ - εξυπηρετούν συχνά κάποιες σκοπιμότητες και παραποιούν σε μεγάλο βαθμό τα ιστορικά γεγονότα. Οι πρόσφατες έρευνες, από Έλληνες κυρίως ιστορικούς, εθνογράφους και αρχαιολόγους, έχουν καταδείξει το εύρος της σπουδαιότητας του ρόλου του Ελληνικού στοιχείου στην ευρύτερη γεωγραφική ζώνη της Θράκης, δηλαδή σε ολόκληρη τη Βόρεια Θράκη (σημερινή Νότια Βουλγαρία), στην Ανατολική Θράκη (σημερινή Ευρωπαϊκή Τουρκία) και στο αντίστοιχο τμήμα της ελληνικής επικράτειας. Η πολιτική και εν γένει η κοινωνική δράση, καθώς και η σημαντικότατη δημογραφική παρουσία του ελληνισμού της Θράκης στην πορεία του χρόνου, μαρτυρείται μέσα από πολυάριθμες πηγές στα σημερινά βουλγαρικά και τουρκικά παραλία του Εύξεινου Πόντου, στην ενδοχώρα της Ανατολικής Θράκης, καθώς και στη σημερινή ελληνική Θράκη.

Εκείνο το στοιχείο, το οποίο περιέχει τεράστια σημασία, αποτελεί η μοναδική ταύτιση των Θρακών με τους εθνικούς αγώνες της οθωμανικής περιόδου. Τότε, ο Θρακικός ελληνισμός, τόσο του βόρειου και του ανατολικού όσο και του δυτικού τμήματος, διαδραμάτισε αξιόλογο ρόλο με τη διαρκή αντιστασιακή του δράση, κυρίως κατά τους αγώνες της εθνεγερσίας στα 1821. Ο εθνικός ρόλος των Θρακών κατά την επανάσταση του 1821 υπήρξε πολυτιμότατος, όπως και κατά την κατοπινή περίοδο, όταν ο ελληνισμός της ίδιας περιοχής έσπευδε ολόψυχα να συμμετέχει κάθε φορά στα επαναστατικά κινήματα των υπόδουλων συμπατριωτών του. Το πόσο άρρηκτα δεμένοι υπήρξαν οι Θράκες με τον υπόλοιπο Ελληνισμό, αποδείχθηκε περίτρανα από την πλουσιότατη πολιτιστική δράση τους κατά τους δύο τελευταίους αιώνες.

Καθοριστική σημασία ως προς την ιστορική εξέλιξη του Θρακικού Ελληνισμού κατά τη διάρκεια των ζοφερών αιώνων της δουλείας, είχαν οι πολιτικές εκτιμήσεις της Πύλης και οι στρατηγικές σκοπιμότητες της, σε άμεση συνάρτηση με τα οικονομικά συμφέροντα των Οθωμανών και τις ιδιαιτερότητες του γεωγραφικού χώρου της Ευρωπαϊκής Τουρκίας. Έτσι, το κύριο βάρος των προσπαθειών των κρατούντων επικεντρώθηκε αναπόφευκτα στην εθνολογική αφομοίωση του χριστιανικού στοιχείου, πρακτική, η οποία άρχισε να υλοποιείται με τη μορφή των βίαιων εξισλαμισμών και του παιδομαζώματος, με τη βίαιη επιβολή του κατακτητικού καθεστώτος, την υποταγή των τοπικών αντιστασιακών πυρήνων, καθώς και τις ευρύτερες επιπτώσεις που συνεπάγονταν για τους Θρακιώτες στον καθημερινό βίο τους, καθώς και με τον εποικισμό και την εγκατάσταση μουσουλμανικών πληθυσμών.

Στη Θράκη, οι συνέπειες από τη στάση των διοικητικών οργάνων της Πύλης, σε καθημερινή πλέον βάση, υπήρξαν τραγικές. Αν εξαιρέσει κανείς τις πάγιες αρχές της εξουσίας, που επικεντρώνονταν στο καίριο πρόβλημα της αφομοίωσης του χριστιανικού στοιχείου και διερμηνεύονταν με τη μορφή βίαιων εποικισμών νομαδικών φύλων και μουσουλμανικών μαζών, οι οποίες προέρχονταν είτε από τα βάθη της Ανατολίας είτε από γεωγραφικές περιοχές των Βαλκανίων, όπως από τη Βοσνία και την Ερζεγοβίνη, φαινόμενο το οποίο θεσμοθετήθηκε ουσιαστικά κατά την Νεοτουρκική περίοδο (1908 και μετέπειτα) με την απόπειρα εκτουρκισμού των εθνικών μειονοτήτων, η διαχρονική πρακτική της εμπέδωσης της τουρκικής κυριαρχίας στη Θράκη οδήγησε, τουλάχιστον στην αρχή, σε ποικίλες μορφές εξισλαμισμών. Σημεία αναφοράς στην ιστορική διαδρομή του Θρακικού Ελληνισμού υπήρξαν, κατά την εποχή αυτή, η απεγνωσμένη αντίστασή του σε όσες περιοχές εκείνη προβλήθηκε, η καταστροφή οχυρών, πόλεων και κωμοπόλεων, η αραίωση πυκνοκατοικημένων ζωνών, η φυγή του ελληνικού στοιχείου από τα αστικά κέντρα και τα παράλια προς την ενδοχώρα και τις απρόσιτες ή ορεινές χώρες, όπου οι υπόδουλοι ανέπτυξαν νέες συνθήκες διαβίωσης, αντιστασιακής οργάνωσης και οικιστικής παράδοσης, η διατήρηση της κοινοτικής αυτονομίας εκεί όπου παρατηρήθηκε ειρηνική μετάβαση στο νέο καθεστώς ή όπου το επέβαλαν οι κάθε είδους σκοπιμότητες, η διόγκωση των εξισλαμισμών, αλλά παράλληλα και η κορύφωση του κρυπτοχριστιανισμού, φαινόμενο, το οποίο ίσχυσε εξ' ολοκλήρου, σε ολόκληρο τον γεωγραφικό εκείνο χώρο.

Καθοριστικό ρόλο στην ανάπτυξη και στην προβολή της ελληνικής αντίστασης στη Θράκη διαδραμάτισαν τόσο η μορφολογία του εδάφους όσο και η εγγύτητα της τουρκικής κεντρικής διοίκησης, ιδιαίτερα στο ανατολικό τμήμα του θρακικού χώρου. Είναι ενδεικτικό το γεγονός, ότι οι μοχλοί αντίστασης στη Θράκη, έπειτα από τις εξεγέρσεις των Ελλήνων στη Βόρεια, Ανατολική και Δυτική Θράκη στα 1821, κατέστησαν ασθενέστεροι κατά τους τελευταίους αιώνες της Τουρκοκρατίας, λόγω της μορφολογίας του εδάφους στην ανατολική ζώνη και της εγγύτατης οθωμανικής εξουσίας, χωρίς βέβαια να αδρανοποιηθούν, όπως αποκαλύφθηκε κατά τη χρονική περίοδο του Θρακικού αγώνα, στις αρχές του εικοστού αιώνα (1906 - 1912), αλλά και αργότερα ακόμη. Τότε κατά τη διάρκεια του πρώτου παγκόσμιου πολέμου, η πολιτική των εθνικών εκκαθαρίσεων των Νεότουρκων και η συστηματική γενοκτονία του θρακικού Ελληνισμού είχαν ως κυρίαρχο αίτιο την ισχυρότατη προβολή της εθνικής αντίστασης εκ μέρους του, καθώς και την συμπαγέστατη παρουσία του.

Ξεχωριστό ρόλο στην ιστορική πορεία των Θρακών είχαν και οι αποδημίες τους προς τη βαλκανική και την κεντρική Ευρώπη, οι οποίες άρχισαν να πυκνώνουν, ιδιαίτερα κατά τον δέκατο όγδοο αιώνα, χωρίς να μειώσει κανείς και τη σημασία των εσωτερικών μεταναστεύσεων, που είχαν ως κύριο χώρο υποδοχής την ίδια τη Θράκη. Ο κύριος όγκος των αποδημιών και των εσωτερικών μετακινήσεων στον Θρακικό χώρο προσδιορίζεται χρονικά στο στάδιο των απαρχών της παρακμιακής πορείας της οθωμανικής αυτοκρατορίας, καθώς είχε ήδη αρχίσει σε μεγάλο βαθμό η κάθοδος των ελληνικών πληθυσμών από τις ορεινές και απρόσιτες περιοχές προς τα πεδινά και τα αστικά κέντρα. Είτε γιατί οι συνθήκες διαβίωσης στις περιοχές εκείνες υπήρξαν αφόρητες είτε γιατί είχαν διαμορφωθεί στο μεταξύ κάποιες ευνοϊκότερες προϋποθέσεις από τη διείσδυση του ευρωπαϊκού κεφαλαίου και την παρουσία εβραϊκού και αρμενικού στοιχείου στα αστικά κέντρα και βασικά, λόγω της γενικότερης εποικιστικής πολιτικής της Πύλης, οι ελληνικοί πληθυσμοί στράφηκαν και πάλι στους χώρους της αρχικής προέλευσής τους.

Λόγω των γενικότερων συνθηκών που επικρατούσαν στη Θράκη, η Πύλη προχώρησε αμέσως μετά την παγίωση της οθωμανικής κυριαρχίας στον ανασυνοικισμό των σπουδαιότερων αστικών κέντρων (Κωνσταντινούπολη, Αδριανούπολη, Φιλιππούπολη) έτσι ώστε η Κωνσταντινούπολη να συγκροτεί στα τέλη του 17ου αιώνα το πολυπληθέστερο αστικό κέντρο της οθωμανικής αυτοκρατορίας. Αν οι συνθήκες διαβίωσης συνέχιζαν να παραμένουν για τους υπόδουλους της Ηπείρου και της Μακεδονίας δυσοίωνες, γεγονός το οποίο συνέβαλε ώστε το φαινόμενο των αποδημιών να προσλάβει εκεί, ιδιαίτερα κατά τον 18ο αιώνα, τεράστιες διαστάσεις στα πλαίσια των διεθνών οικονομικών και πολιτικών συγκυριών, στη Θράκη τα πράγματα εξελίχθηκαν διαφορετικά. Εκεί οι προϋποθέσεις παρουσιάζονταν πολύ περισσότερο ευοίωνες, λόγω του σταδιακού ανασυνοικισμού της Κωνσταντινουπόλεως και της δημογραφικης πύκνωσης τις Φιλιππουπόλεως και της Αδριανουπόλεως, καθώς και των άλλων μικρότερων αστικών κέντρων. Γι' αυτό και το πρώτο ρεύμα των αποδημιών, που παρατηρήθηκε ήδη από τον 16ο αιώνα μέσα στα όρια της οθωμανικής επικράτειας, είχε ως κύριο πόλο έλξης το Θρακικό χώρο, όπου κατέφθαναν πολυάριθμοι Έλληνες από ολόκληρη την κυρίως Ελλάδα και ιδιαίτερα από τη Βόρεια Ήπειρο και από τη Μακεδονία. Οι συνεχείς εκείνες μετακινήσεις κυρίως Ηπειρωτών και δευτερευόντως Μακεδόνων, τουλάχιστον από τον Βορειοελλαδικό χώρο στη Θράκη, δημιούργησαν συνθήκες αλληλεπίδρασης και αλληλεξάρτηοης του ελληνικού στοιχείου και των τριών αυτών γεωγραφικών επαρχιών.

Δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία, ότι στα θρακικά αστικά κέντρα αναπτύχθηκε πρωταρχικά από τον Ελληνισμό μια ευρωστότατη οικονομία και εμπορική δραστηριότητα, η οποία συνδυάστηκε παράλληλα με τη μοναδική συντεχνιακή παράδοσή του, ιδιαίτερα στον χώρο της Ανατολικής και της Βόρειας Θράκης. Αποφασιστικό ρόλο προς την κατεύθυνση εκείνη είχε και η διατήρηση της κοινοτικής αυτονομίας του, που αποτέλεσε και το θεμελιώδες κύτταρο για την επιβίωση ολόκληρου του Ελληνισμού. Οι περιστάσεις συντέλεσαν έτσι ώστε το αποκλειστικό προβάδισμα στο συντεχνιακό χώρο να διαθέτει ο θρακικός Ελληνισμός, φαινόμενο το οποίο θα διευρυνθεί κατά τον 18o και 19ο αιώνα, με αποτελεσμα να κυριαρχήσουν οι θρακικοί εμπορικοί οίκοι, όχι μόνο στα στενά όρια της οθωμανικής επικράτειας αλλά σε ολόκληρη τη Βαλκανική και κυρίως σε μεγάλο τμήμα της κεντρικής Ευρώπης. Ακόμη και στον βιοτεχνικό και στον βιομηχανικό τομέα, Θρακιώτες του Βόρειου χώρου, δηλαδή της σημερινής Νότιας Βουλγαρίας, όπως οι Γκιουμουσγκερδάνηδες και οι Κοϊμτζόγλου, αναδείχθηκαν πρωταγωνιστές και πρωτεργάτες στο είδος τους σε ολόκληρο τον βαλκανικό χώρο, όπως συνεπάγεται από Βαλκανικές πηγές αλλά και από τα ανέκδοτα και πολύτιμα αρχεία τους. Ας σημειωθεί, ότι ο πρώτος βαλκανικός βιομήχανος υπήρξε ο Μιχάλης Γκιουμουσγκερδάνης, του οποίου οι επιχειρήσεις είχαν επεκταθεί στην Τουρκία και στην Ευρώπη.

Η σπουδαιότητα όμως της κοινοτικής αυτονομίας του θρακικού Ελληνισμού, όπως τονίστηκε και παραπάνω, υπήρξε μοναδική και αποδείχθηκε πολυτιμότατη, παρά το γεγονός ότι η συνολική υπόστασή της υπονομεύθηκε με κάθε τρόπο από την κυρίαρχη εξουσία και απειλήθηκε επανειλημμένα η συνέχεια και η συνοχή της, ιδιαίτερα κατά τους τελευταίους αιώνες της οθωμανικής περιόδου με τη βουλγαρική ενσωμάτωση της Βόρειας Θράκης. Σοβαρό μερίδιο στη νομοτελειακή εκείνη εξέλιξη των πραγμάτων, όσον αφορά τη γενικότερη πορεία της κοινοτικής αυτονομίας στη Θράκη, είχε η ευρύτερη αποδιοργάνωση -οικονομική και πολιτική -της οθωμανικής αυτοκρατορίας, που οδήγησε πολλές θρακικές κοινότητες σε οικονομική εξαθλίωση και μαρασμό, η χωρίς προηγούμενο διόγκωση της ληστρικής δράσης, ιδιαίτερα στον βόρειο Θρακικό χώρο, και αργότερα η κορύφωση των εθνικών ανταγωνισμών και η διαρκής αντιπαράθεση των εθνοτήτων. Ελληνικά χωριά και κωμοπόλεις, κυρίως του βόρειου θρακικού χώρου, άρχισαν σταδιακά να απογυμνώνονται δημογραφικά και οι πληθυσμοί τους στρέφονταν για ασφάλεια στα μεγαλύτερα αστικά κέντρα. Παρόλα αυτά, οι σπουδαιότατες δημογραφικές ανακατατάξεις που παρατηρήθηκαν στη Θράκη κατά τους πρώτους κυρίως αιώνες της Τουρκοκρατίας και οι δυναμικές πληθυσμιακές μετακινήσεις προκάλεσαν τη γένεση νέων ελληνικών κοινοτήτων, που ήλθαν με τη σειρά τους να υποκαταστήσουν όσες είχαν στο μεταξύ κατακερματιστεί ή είχαν οδηγηθεί στην αυτοδιάλυση. Οι νέες εκείνες κοινότητες, που συγκροτήθηκαν τότε, αλλά και όσες είχαν απογυμνωθεί, αποτέλεσαν αρχικά το άσυλο των καταδιωγμένων ελληνικών πληθυσμών και αργότερα συγκρότησαν το προπύργιο των εθνικών αγώνων τους. Ο ρόλος τους υπήρξε διττός, τόσο ως προς την οργάνωση της εθνικής αντίστασης όσο και ως προς την πνευματική αναζωογόνηση των υπόδουλων Θρακών.

Έτσι λοιπόν, παρά τις όποιες δυσχέρειες και τρομακτικές αντιξοότητες, η Θρακική κοινότητα χρησίμευσε στη διάρκεια έξι περίπου αιώνων ως πυρήνας πολιτικής αυτονομίας, οικονομικής αυτάρκειας, εθνικής επιβίωσης και πολιτισμικής ανάπτυξης ολόκληρου του θρακικού Ελληνισμού. Ωστόσο, κύρια προϋπόθεση για τη διατήρηση της ιστορικής συνέχειας και της εθνικής συνοχής του Θρακικού Ελληνισμού στάθηκε πάντοτε η διαφύλαξη της Ορθοδοξίας. Η συντήρηση της χριστιανικής πίστης και της ορθοδοξίας χάραξαν τη μοίρα και την ιστορική πορεία των Θρακών. Χωρίς την Ορθοδοξία και τους στυλοβάτες της, τους εθνομάρτυρες και τις πολυάριθμες εκκλησιαστικές προσωπικότητες, θα ήταν αδύνατο να επιβιώσει ο Ελληνισμός του ενιαίου Θρακικού χώρου. Εδώ ενεργοποιήθηκαν αποφασιστικά, ήδη από τον 16ο αιώνα, ευσεβείς μοναχοί, οι οποίοι επιχείρησαν, με το κήρυγμά τους και το μοναχικό βίο τους, ν' αναχαιτίσουν το διευρυνόμενο ρεύμα της αλλαξοπιστίας και να δημιουργήσουν συμπαγή αντιστασιακά ερείσματα. Ασκώντας μια νέα μορφή αντίστασης απέναντι στον δυνάστη, πολλοί από εκείνους μαρτύρησαν και θυσιάστηκαν.

Νεομάρτυρες και Ιεράρχες έδειξαν τεράστιο ενδιαφέρον για την ακώλυτη λειτουργία της καλλιέργειας της ελληνικής παιδείας και των ελληνικών γραμμάτων. Παρ' όλ' αυτά, είναι γεγονός ότι στη Θράκη είχε προκληθεί ένα μεγάλο ρήγμα και ένας σοβαρότατος κλονισμός στην παράδοση της ελληνικής παιδείας. Διατηρήθηκαν ωστόσο ορισμένοι εκπαιδευτικοί πυρήνες στα μεγαλύτερα αστικά κέντρα, οι οποίοι αποτέλεσαν το φυτώριο για τη νέα πνευματική αναζωογόνηση του 17ου και 18ου αιώνα, που κορυφώθηκε ουσιαστικά κατά το τελευταίο τέταρτο του 19ου και στις αρχές του 20ου αιώνα. Η μετάβαση στο νέο καθεστώς είχε αναμφισβήτητα τραγικές επιπτώσεις στην πολιτιστική κληρονομιά των Θρακών. Η βίαιη κατάκτηση και υποταγή των πατρογονικών εστιών τους, η καταστροφή των πνευματικών θησαυρών και το ξερίζωμα της πολιτιστικής παράδοσης από τις ανομολόγητες τουρκικές διώξεις και ενέργειες, προκάλεσαν όχι μόνο τη φυγή των Ελλήνων λογίων στη Δύση και τη διαρροή πολύτιμων και σπανιότατων χειρόγραφων στο εξωτερικό αλλά και τη διακοπή της λειτουργίας των παραδοσιακών ελληνικών κέντρων και ιδρυμάτων, με άμεσες επιπτώσεις στο μορφωτικό επίπεδο των υπόδουλων Θρακών.

Οι πνευματικοί όμως πυρήνες της Θράκης δεν έσβησαν. Αν είχε πραγματικά συμβεί αυτό, τότε δεν θα υπήρχε καμία δυνατότητα να αποκαλυφθεί η μεγάλη πολιτιστική άνθηση του δεύτερου μισού του 19ου αιώνα, όταν η Θράκη συγκρότησε το πνευματικό φυτώριο του υπόδουλου Ελληνισμού, όταν τα ελληνικά εκπαιδευτικά ιδρύματα που λειτουργούσαν εκεί έθρεψαν για πολλές δεκαετίες όχι μόνο τους υπόδουλους αλλά και τους ελεύθερους Έλληνες και όταν το διδακτικό προσωπικό τους, που αποφοιτούσε από τα ελληνικά σχολεία της Βόρειας, της Ανατολικής και της Δυτικής Θράκης, στελέχωνε τα σημαντικότερα πνευματικά κύτταρα ολόκληρου του Ελληνισμού. Η αδιαμφισβήτητη αυτή πραγματικότητα δημιούργησε όλες τις προϋποθέσεις για τη μοναδική στα δεδομένα της εποχής εκείνης πολιτιστική άνοδο των Θρακών. Έλληνες λόγιοι της Θράκης και πολλοί Θρακιώτες ευεργέτες εργάστηκαν από κοινού συστηματικά για την υλοποίηση του φαινομένου αυτού. Ακόμη και στη Βόρεια Θράκη, που είχε στο μεταξύ προσαρτηθεί με πραξικοπηματικό τρόπο στη Βουλγαρία (1885), συνεχίστηκε η άνοδος της ελληνικής παιδείας, παρά τις τεράστιες δυσχέρειες. Χρειάστηκαν να πραγματοποιηθούν οι ανθελληνικοί διωγμοί του 1906 και να εφαρμοστούν αλλεπάλληλες διατάξεις για να πληγεί το κύρος της ελληνικής παιδείας της Βόρειας Θράκης, όπως χρειάστηκε να συμβεί και η γενοκτονία του Ελληνισμού της Ανατολικής Θράκης, με την πρωτοβουλία των Νεότουρκων, ώστε να εκλείψει εκεί το ελληνικό στοιχείο.

Η ψυχολογία του Θρακιώτη αλύτρωτου διαμορφώθηκε ειδικά κατά τον 19ο αιώνα, μέσα από τις πάμπολλες τραγικές συγκυρίες, που σημάδεψαν τη μοίρα του σε όλα τα επίπεδα της κοινωνικής δράσης του. Θεμελιώδες κύτταρο της ιδεολογικής τοποθέτησης του στάθηκε μόνιμα ο αγώνας για την ελευθερία και την αποτίναξη του τουρκικού ζυγού και ο συνεχής προσανατολισμός του προς τη μητέρα πατρίδα, μέσα από τις αγωνιώδεις προσπάθειες του. Κουκλενιώτες, Βοδενιώτες και Φιλιππουπολιώτες της Βόρειας Θράκης είχαν σπεύσει στη διάρκεια της μεγάλης Κρητικής εξέγερσης του 1866 - 1869, για να συνδράμουν τους ξεσηκωμένους συμπατριώτες τους, όπως συνέβη και στα 1897, ενδεικτικό στοιχείο της συνολικής και πανεθνικής ευαισθητοποίησης των Θρακών. Κατά την εποχή εκείνη, δηλαδή κατά το τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα, οι Θρακιώτες, μαζί με τους Μακεδόνες και τους Ηπειρώτες, αναπτύχθηκαν σε όλα τα επίπεδα, ως μια ενδιάμεση δύναμη ανάμεσα στους δύο μεγάλους πόλους του Ελληνισμού, που αντιπροσώπευαν τόσο η Αθήνα και η επίσημη ελληνική πολιτική όσο και η Κωνσταντινούπολη με το Πατριαρχείο, δηλαδή ανάμεσα στους ελλαδικούς από τη μια μεριά και τους Βυζαντινούς, Κωνσταντινουπολίτες και Μικρασιάτες από την άλλη.


Ο εξισορροπητικός εκείνος ρόλος των Θρακών αποτελούσε ίσως το πιο αξιόλογο στοιχείο στην ιστορική τους πορεία, ιδιαίτερα μετά τη συγκρότηση του ελληνικού κράτους (1830), εφόσον τους έδινε τη δυνατότητα να ελίσσονται σε όλα τα επίπεδα - οικονομικό, εκπαιδευτικό και πολιτικό - με μεγαλύτερη ευχέρεια, χωρίς όμως ν' αποφύγουν στα τέλη του περασμένου αιώνα και τις τραυματικές εμπειρίες από τη διαμάχη πατριαρχείου - ελληνικής πολιτικής, στην πιο κρίσιμη καμπή των εθνικών θεμάτων, γεγονός το οποίο απέδειξε και την αδυναμία των δύο παραδοσιακών φορέων του Ελληνισμού να χαράξουν μια συντονισμένη εθνική πολιτική και ν' αντιμετωπίσουν από κοινού τις σοβαρότατες δυσχέρειες που είχαν αναφυεί. Στην πράξη, οι διεργασίες της ανταγωνιστικής εκείνης συνύπαρξης των δύο κύριων πόλων του Ελληνισμού προκάλεσαν στους αλύτρωτους αισθήματα θλίψης και απογοήτευσης, που κορυφώνονται με την όξυνση της κατάστασης και την επιδείνωση της.


Το αίσθημα της εγκατάλειψης, το οποίο κυριάρχησε στις ψυχές των Θρακών και τροφοδότησε τα τους, διάπλασε ανάλογα την ψυχοσύνθεση τους και διαμόρφωσε μέσα τους μια νέα ιδεολογία. Στη συγκρότηση βέβαια της ιδεολογίας εκείνης συνέβαλαν άμεσα και πολλοί άλλοι παράγοντες, όπως οι τρομαχτικές δυσχέρειες που αντιμετώπιζαν και οι θλιβερές συνθήκες που κυριαρχούσαν από την απάνθρωπη συμπεριφορά της διοικητικής εξουσίας και την εντεινόμενη διόγκωση των εθνικών κινήσεων. Τα δύο παραδοσιακά κέντρα βρέθηκαν εντελώς ανέτοιμα να στηρίξουν τον υπόδουλο θρακικό Ελληνισμό. Kι' αυτό το γεγονός συνέβαλε καθοριστικά στην αναθεώρηση της στάσης του απέναντι στις ήδη διαμορφωμένες συνθήκες. Η μεταβολή εκείνη έγκειται ακριβώς στην προσπάθεια των Θρακών να χαράξουν τη δική τους γραμμή. Να περιοριστούν στις δυνάμεις τους και να συγκροτήσουν ένοπλη άμυνα, που επιβεβαιώθηκε στις αρχές του 20ου αιώνα, με την έναρξη του Θρακικού Αγώνα (1906 - 1912), μιας αρκετά άγνωστης αλλά ιδιαίτερα σημαντικής μέχρι σήμερα πτυχής στην ιστορική πορεία του Θρακικού Ελληνισμού. Αναμφίβολα, ο Θρακικός Αγώνας εξελίχθηκε σε ολόκληρο τον τουρκοκρατούμενο θρακικό χώρο και επεκτάθηκε ακόμη και μέχρι τη Βόρεια Θράκη, όπου δρούσαν τα βουλγαρικά ανταρτικά σώματα σε συνεργασία με τον βουλγαρικό κρατικό μηχανισμό.

Κάτω από το πρίσμα των βαλκανικών εξελίξεων του πρώτου τετάρτου του 20ου αιώνα, γίνονται αντιληπτοί οι τρομακτικοί μοχλοί πίεσης και εθνολογικής αλλοίωσης, που ασκήθηκαν στον ακριτικά θρακικό Ελληνισμό στην κρισιμότατη φάση της ιστορικής πορείας του, αλλά και οι εδαφικές απώλειες, τις οποίες υπέστη ο ίδιος, τόσο στο βορειοθρακικό όσο και στον ανατολικοθρακικό χώρο. Παρά το γεγονός ότι στην Ανατολική Θράκη εξέλειψε οριστικά μετά το 1922 το ελληνικό στοιχείο, στη Βόρεια Θράκη της γειτονικής Βουλγαρίας οι όποιες ανταλλαγές των πληθυσμών ανάμεσα στα δύο κράτη δεν στάθηκαν δυνατό να απομονώσουν εντελώς τους Έλληνες από τις πατρογονικές εστίες τους. Έτσι ερμηνεύεται το γεγονός, γιατί παρέμεινε εκεί ένα μέρος του Ελληνισμού και συνέχισε να επιβιώνει μέχρι σήμερα, σύμφωνα με τις συνθήκες που είχαν διαμορφωθεί εκεί ήδη από τις αρχές της Τουρκοκρατίας. Αυτό δεν σημαίνει βέβαια ότι οι νέες συνθήκες ήταν παρόμοιες με εκείνες που επικράτησαν στην οθωμανική περίοδο, οπότε, έστω και επιφανειακά, θεωρούνταν κατοχυρωμένη η αυτοτέλεια των εθνικών μειονοτήτων σε κοινοτικό επίπεδο. Στη νέα περίπτωση κυριάρχησαν εντελώς διαφορετικές πρακτικές ως προς τη μεταχείριση του ελληνικού στοιχείου εκ μέρους του βουλγαρικού κράτους: πλήρης κατάλυση της εκπαιδευτικής - εκκλησιαστικής αυτοτέλειας τους και της κοινοτικής αυτονομίας τους, συνεχείς διώξεις του Ελληνισμού και εφαρμογή εξοντωτικών μέτρων για την ολοκληρωτική αφομοίωσή του, αλλαγή επιθέτων, στρατοδικεία, φυλακές και κάθε είδους μέτρο αφελληνισμού.

Στο υπόλοιπο και πολύ μικρότερο τμήμα της Θράκης που απέμεινε τελικά στον Ελληνισμό μετά το 1920, έσπευσαν να καταφύγουν οι πρόσφυγες της Ανατολικής Θράκης, αλλά και πολλοί Μικρασιάτες και Πόντιοι της Μεγάλης Ελλάδας. Ανατολικορουμελιώτες και Θρακιώτες, Πόντιοι και Μικρασιάτες κατέκλυσαν την εποχή εκείνη ολόκληρο τον βορειο-ελλαδικό χώρο, συμβάλλοντας καθοριστικά στον εμπλουτισμό της ελλαδικής πραγματικότητας με το μπόλιασμα του νέου αίματος των προσφύγων και μεταμορφώνοντας κυριολεκτικά την όψη του ελλαδισμού. Ο βορειοελλαδικός χώρος και ειδικότερα ο θρακικός εξελίχθηκε από τότε στη μικρή γεωγραφικά αλλά μεγάλη ιστορικά ελληνική επαρχία, όπου συγκροτήθηκε το χωνευτήρι όλων των ξεριζωμένων προσφύγων. Μαζί με τους γηγενείς Θρακιώτες, αλλά και όλους τους εξωμερίτες, σμιλεύτηκε ένα ενιαίο εθνικό σύνολο, μοναδικό σε ενότητα και συνοχή, το οποίο συνεχίζει μέχρι σήμερα να ενεργοποιείται σφριγηλά σε κάθε κοινωνικό πεδίο και να συντηρεί την παράδοση.


Κατά τη μεταπολεμική περίοδο, όταν οι θλιβερές επιπτώσεις της οικονομικής ανασυγκρότησης του ελληνικού κράτους σημάδεψαν κυρίως τη μοίρα των ακριτών του βορειο-ελλαδικού χώρου, ο δρόμος της προσφυγιάς υπήρξε ίσως τότε και για πολλούς Θρακιώτες η μοναδική διέξοδος για την επιβίωση τους. Ωστόσο, η μη αξιοποίηση των πλουτοπαραγωγικών πηγών του τόπου και η αδυναμία εξεύρεσης εργασίας, σε συνάρτηση με το διογκωμένο φαινόμενο της εσωτερικής μετανάστευσης, συντέλεσαν στην απογύμνωση ολόκληρων χωριών και περιφερειών της Θράκης, της Μακεδονίας και της Ηπείρου. Το πρόβλημα όμως αυτό έχει καταστεί προ πολλού σοβαρότατο, ιδιαίτερα, όσον αφορά τον χώρο της Θράκης χωρίς βέβαια να υποβαθμιστούν και οι εξ' ίσου σημαντικές συνέπειές του για την Ήπειρο και την Μακεδονία.

Παρ' όλ' αυτά, στην περιοχή της Θράκης η συνεχιζόμενη μεταναστευτική ροή του χριστιανικού στοιχείου διογκώνει καθημερινά τις συνολικές διαστάσεις του όλου ζητήματος, εφόσον επικροτούν εδώ ιδιάζουσες συνθήκες, οι οποίες δεν άπτονται τόσο της δημογραφικής πύκνωσης των μουσουλμανικών πληθυσμών όσο κυρίως της παρεμβατικής πολιτικής της ΄Αγκυρας και των ολέθριων χειρισμών του ελληνικού κράτους. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία, ότι το Θρακικό Ζήτημα απασχολεί σήμερα όλους τους σύγχρονους Έλληνες περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο εθνικό θέμα, γιατί θέτει και πάλι επί τάπητος το ευρύτερο πρόβλημα της συνοχής όχι μόνο τους ακριτικού Ελληνισμού αλλά και ολόκληρου του Έθνους. Έστω και πολύ καθυστερημένα οι ελλαδικοί ανακάλυψαν τη Θράκη και τα καυτά προβλήματά της και σ' αυτό οφείλουμε πολλά στην τουρκική πολιτική με τη δραστηριότητα του τουρκικού γενικού προξενείου της Κομοτηνής και των εκπροσωπών της στην ελληνική Βουλή.

Είναι γεγονός, ότι τόσο η μουσουλμανική πληθυσμιακή αύξηση όσο και η παρεμβατική πολιτική της ΄Αγκυρας - δύο στοιχεία εντελώς ανόμοια μεταξύ τους, λόγω της σύνθεσης της μουσουλμανικής μειονότητας και της εκπεφρασμένης βούλησης της να συνυπάρχει ειρηνικά με το χριστιανικό στοιχείο -, δεν πρόκειται να αποκοπούν ούτε και στο άμεσο μέλλον. Η επίλυση του προβλήματος βρίσκεται πολύ μακριά από τα αθηναϊκά γραφεία μικρών και μεγάλων εμπειρογνωμόνων. Έγκειται πρωταρχικά στη θέληση του κράτους να σκύψει με προσοχή στα προβλήματα των Θρακών, να προσεγγίσει με περίσκεψη την ψυχολογία τους και να γνωρίσει από κοντά τον εσωτερικό κόσμο τους. Έπειτα η πολιτεία έχει την υποχρέωση να δημιουργήσει όλες εκείνες τις προϋποθέσεις, ώστε να δοθούν όλα τα κίνητρα, τα οποία θα ζωντανέψουν πραγματικά τον θρακικό χώρο. Μα περισσότερο από τα υλικά κίνητρα, από οικονομικούς πόρους, κονδύλια, οδούς και βιομηχανίες, η Θράκη χρειάζεται πάλι τους κατοίκους της και ευρύτερα το έμψυχο υλικό.

Το έμψυχο υλικό, σε συνδυασμό με τις οικονομικές προϋποθέσεις, θα δώσει και πάλι τη λύση στο δημογραφικό ζήτήμα της Θράκης, αν λάβει κανείς υπόψη ότι ούτε εκείνες ήταν υπαρκτές όταν άρχισε να συρρέει το προσφυγικό στοιχείο μετά τη Μικρασιατική καταστροφή. Αυτό σημαίνει ακριβώς, ότι οι οικονομικές προϋποθέσεις αποτελούν βέβαια την κυρίαρχη βάση και το ουσιαστικό κίνητρο, αλλά και ότι οι συνθήκες ωριμάζουν παράλληλα και προσφέρονται ανάλογα μόνο τότε, όταν γίνει εφικτή η πάλη και το δέσιμο του ανθρώπινου υλικού με την ίδια τη γη του. Χρειάζεται και είναι επιβεβλημένο, να επανακάμψουν σταδιακά οι Θρακιώτες στις πατρογονικές εστίες τους, τουλάχιστο στο νομό Έβρου, που έχει κυριολεκτικά ερημώσει από τους Εβρίτες, οι οποίοι βρίσκονται διασκορπισμένοι στα πέρατα της γης. Κι αν αυτό ακόμη είναι σχεδόν ανέφικτο, υπάρχει πάντα η λύση των ξεριζωμένων αδελφών μας, των εξωμεριτών Ποντίων, οι οποίοι μπορούν να προσφέρουν κάτι ανάλογο που πέτυχαν οι αδελφοί τους της Μ. Ασίας πριν από αρκετές δεκαετίες. Όταν εκείνοι κατέκλυζαν τη Μακεδονία και τη Θράκη, το ελληνικό κράτος βρισκόταν σαφώς σε μειονεκτικότερη θέση από σήμερα και οι κάτοικοί του μόλις εξέρχονταν μιας τραγικής εθνικής κρίσης. Μόνοι όμως εξασφάλισαν τις προϋποθέσεις και έτσι κατάφεραν να κάνουν πραγματικότητα το όραμα της δημιουργίας, γιατί δεν είχαν άλλη διέξοδο και επιλογή. Το ίδιο ακριβώς μπορεί να συμβεί και τώρα, μέσα από ασύγκριτα καλύτερες διαμορφωμένες συνθήκες, εφόσον υπάρχει η επίσημη βούληση να δεχθεί η μητέρα πατρίδα με αξιοπρέπεια, συστηματικότητα και οργάνωση τα ξεριζωμένα τέκνα της.

 

 

Κώστας Ζουράρις - Πολιτειολόγος

Δυσλειτουργίες της σύγχρονης καθ' ημάς πολιτικής: Η Θρακική Αιχμή


Σεβασμιότατε, Θρακιώτισσες και Θράκες και κόποι Έλληνες και Ελληνίδες, οπλισμένοι και λιγότερο οπλισμένοι, άοπλοι και ένοπλοι, είναι ολοφάνερο, ότι αυτή τη στιγμή, σήμερα, συμμετέχουμε σε μία μεγάλη χαρά, γιατί δείχνει (, θα έλεγε ο Αριστοτέλης) να επιστρέφουμε στον εαυτό μας. Το ότι επιστρέφουμε στον εαυτό μας, το βλέπουμε άλλωστε από τον συνωστισμό του πολιτικού συστήματος, το οποίο σπεύδει. Το κομματικό σύστημα στην Ελλάδα είναι τρικομματικό, όπως ξέρετε δεξιό, αριστερό, κέντρο και, όπως θα έλεγε και ο Καβάφης, . Έχουν όμως μία μεγάλη ικανότητα. Έχουν καλή μύτη. Το γεγονός ότι συνωστίζονται - εν μέτρω βεβαίως - αυτή τη στιγμή σε μία πόλη, της οποίας πριν δέκα λεπτά αγνοούσαν ακόμη και την ύπαρξή της, είναι πολύ ευχάριστο, γιατί, όπως έλεγε o Μακρυγιάννης, . Επομένως μας χρειάζονται όλοι και χρειαζόμαστε όλους εξίσου και τους ευλαβούμαστε όλους εξίσου, δηλαδή και τους πολιτικούς μας, οι οποίοι είναι οι μόνιμοι εκπρόσωποί μας. Πότε - πότε, βεβαίως, τους κοροϊδεύουμε, μέσα από τη μεγάλη παράδοση του Ιωάννη Χρυσοστόμου και του Αριστοφάνη.

Θα σας μιλήσω για τις δυσλειτουργίες. Το είπα αυτό έτσι, για να κάνω τον επιστήμονα. H λέξη είναι κακόηχη λέξη στα ελληνικά. Θα σάς δείξω δυο πράγματα βιαστικά, για να προχωρήσουμε στα ουσιώδη.

Για ποιόν λόγο φτάσαμε στα σημερινά, ελεγχόμενα ακόμη, χάλια μας; Είναι χάλια, άλλα είναι ακόμη υπό ελέγχον. Πρέπει να καταλάβουμε δύο πράγματα ήρεμα: ότι από τότε που υπάρχει αυτό το βαυαρικό κρατίδιο, από το 1829-30 περίπου, αυτό το πράγμα που λέγεται ελληνικό κράτος και όλοι εμείς μαζί, τα μέλη της ελλαδικής Ελλάδας, ουσιαστικά αποτελούμε ένα κράτος μονίμως νικημένο, υπό επιτήρηση και ουσιαστικά υπό χειραγώγηση. Αυτό που λέμε, . Αυτό το πράγμα όλοι υπηρετήσαμε, όσοι μάλιστα έχουν ζήσει και τον Εμφύλιο. Εγώ π.χ. υπηρέτησα, ξέρετε, εδώ. Πώς έμαθα εξάλλου για τη Θράκη; Ως αστός, από αστική καταγωγή, αποκλειόταν να ξέρω για τη Θράκη! Όμως, από σύμπτωση, τόφερε η τύχη και υπηρέτησα, ως εν ενεργεία δρών κομμουνιστής, στις Φέρες και μετά στον Ερυθροπόταμο. Προσέξτε ήδη το σχήμα: Μια ορισμένη αστική τάξη, προύχοντες του κεντρικού κρατιδίου των Αθηνών, στέλνει έναν εν ενεργεία προδότη, να φυλάξει τα σύνορα! Βλέπετε ήδη το πρώτο οξύμωρον, για να δείτε ακριβώς τι φταίει και φτάσαμε στο σημερινό ελεγχόμενο χάλι μας.

Και πάμε στο δεύτερο στοιχείο: Θέλω να ξέρετε, ότι όλη μου ουσιαστικά την εργασία και τη σταδιοδρομία την έχω κάνει έξω, σ' ένα τέως κεντρικό ιμπεριαλιστικό σύστημα, και ουσιαστικά κατάλαβα σιγά - σιγά τι έκανα. Αντιστεκόμουν όσο γινόταν, αλλά δεν γίνεται και τίποτε όπως ξέρετε... Στο δικό μου πανεπιστήμιο, παρήγαγα, μαζί με τους άλλους, αριστερούς γενίτσαρους για το γαλλικό ιμπεριαλιστικό υποσύστημα. Όταν έχεις μία κοινωνία που δεν πιστεύει πια στον εαυτό της, δεν είναι ανοικτή στον ορίζοντα. Εμείς οι Έλληνες υπήρξαμε πάντοτε μία οικουμενική κοινωνία, όχι κλεισμένη στον εαυτό μας, αλλά με την αρχοντιά του διαβάτη και του οδίτη και όχι του μίζερου τεχνοκράτη και του μικρονοικοκύρη. Δεν είμαστε εμείς προτεστάντες, δεν είμαστε εμείς καθολικοί - παπικοί, για να μη χρησιμοποιήσω κάποιον άλλο όρο. Το δεύτερο στοιχείο, λοιπόν, της δυσλειτουργίας μας είναι η συλλογική ήττα αυτό που λένε κακόπιστα οι από την Τουρκοκρατία και μετά. Εμείς, οι άνθρωποι των γραμμάτων, οι λόγιοι, θα το πούμε πιο σωστά. (Διότι, πρέπει να ξέρετε, η λέξη ,στήν ελληνική αρχοντική παράδοση, είναι σχετλιαστική. Είναι για πέταμα. Λέει ο Γρηγόριος Παλαμάς: . Διανοούμενος σημαίνει, αυτός που μαζεύει στο μίζερο μυαλό του την αλαζονεία και την πτωχαλαζονεία του, πιστεύοντας ότι με το μυαλουδάκι του μπορεί να ελέγξει τα πάντα και όχι με αγώνα).

Το δεύτερο, λοιπόν, στοιχείο της δυσλειτουργίας αυτής, του νικημένου εαυτού μας, υπήρξε το ότι αυτοί που έπρεπε να ξέρουν γράμματα, και πολλές φορές από αγαθή πρόθεση ορμώμενοι, π.χ. ο μέγας Κοραής, υιοθέτησαν με πλύση εγκεφάλου χωρίς να το καταλαβαίνουν, τρόπους, σχήματα, πιθηκισμούς αυτό που λέει ο Σεφέρης στην επιστολή του στον Κων/νο Δοξιάδη το 1950, όταν ήταν ήδη πρέσβης στην ΄Αγκυρα: . Αυτή η αρρώστεια είναι η οποία συνέστησε και συνεκρότησε αυτή την Αθηναϊκή χωματερή. Αν σκεφτείτε ουσιαστικά, ότι αποτέλεσμα του εμφυλίου πολέμου, με τον Βάνφλιτ και τους Αμερικανούς, ήταν (για να κόψουν το νερό από τον Δημοκρατικό Στρατό - είναι το άλλο σκέλος από τα αμοιβαία μας χάλια) να μαζευτούν όλοι οι Έλληνες της Μακεδονίας και της Θράκης στην Αθήνα στην Θεσσαλονίκη, καταλαβαίνετε γιατί αυτό το τέρας οδήγησε σε μία ερήμωση των τόπων και, ταυτοχρόνως, οι πιθηκίζοντες ευρωπαϊστές διανοούμενοι οδήγησαν σε μία ερήμωση των σωματοψυχών μας.

Τώρα επιστρέφουμε, φαίνεται, στον εαυτό μας, για δύο λόγους:
Πρώτα επειδή εξακολουθούμε να είμαστε νικημένη κοινωνία - και μιλώ πολύ αυστηρά και μετρώ το λόγια μου. Το να βάζεις π.χ. Στο Μέγαρο Μουσικής των Λαμπράκηδων και νταούλια, ενώ είχε ορισθεί μόνο για Μπετόβεν, αυτό είναι φαινόμενο πτωχοαλαζονείας και τριτοκοσμικού κατινισμού.
Είμαστε επίσης γενικώς ξύπνιοι και γρήγοροι όλοι. Θα σας έχει ίσως εντυπωσιάσει αυτό πολλές φορές. Αυτό μας σώζει άλλωστε συχνά. Είμαστε γρήγοροι και στη φυγή, αλλά και στην εμμονή πότε - πότε. Θα παρακαλέσω, μια που δράττομαι της ευκαιρίας, μια και δεν έχω πάντοτε την ευκαιρία να έχω κοντά μου εκπροσώπους της πολιτικής, στην αδράνεια του λόγου τους, να μη χρησιμοποιούν το παράδειγμα των Θερμοπυλών: , γιατί - ως γνωστόν - δεν τα καταφέραμε περίφημα στις Θερμοπύλες. Λοιπόν, να βρουν ένα άλλο παράδειγμα (4.000 χρόνια ιστορίας έχουμε), γιατί το παράδειγμα των Θερμοπυλών δεν είναι από τα καλύτερα. Δεν φυλάμε εξάλλου καμμία Θερμοπύλη. Ενδεχομένως προχωράμε, αλλά δεν φυλάμε. Δεν έχουμε αμυντικό σύνδρομο. Έχουμε επιθετική χαλάρωση.
Επιστρέφουμε, λοιπόν, στο στοιχείο που θα σας έχει εντυπωσιάσει. Βλέπετε ότι όλοι πια οι εκπρόσωποί μας συμφωνούν, ότι αυτό είναι το κακό, η Θράκη είναι έτσι, η Θράκη είναι αλλοιώς, τα νησιά είναι εκεί κ.λπ. Και όλοι διαπιστώνουνε το εξής: γιατί δεν γίνεται αυτό που όλοι λέμε ότι πρέπει να γίνει; Tι είναι αυτό που φταίει για το ότι δεν γίνεται τίποτε; Βεβαίως γίνονται πράγματα, αλλά γίνονται πολύ λιγότερα. Το ότι δεν γίνεται, και εκεί θα τελειώσω, οφείλεται σε δύο λόγους.

Θα προχωρήσω στον πρώτο, ο οποίος είναι ο πιο εύκολος: Ο νόμος της αδράνειας, o οποίος εξακολουθεί να λειτουργεί με βάση τα μεγάλα ποσοτικά μεγέθη. Το γεγονός π.χ. ότι 4.000.000 Έλληνες στην Αθήνα ταλαιπωρούνται πολύ, και είναι αναμφισβήτητο. Είναι ολοφάνερο, ότι ο κακόμοιρος ο καθημερινός Αθηναίος ταλαιπωρείται πιο πολύ από τον ταλαίπωρο τον καθημερινό Σουφλιώτη π.χ. Όλες οι κινήσεις του είναι ελαφρώς πιο δύσκολες από τις δικές σας. Δεν μπορείς ν' αφήσεις έναν λαό 4.000.000 στα χάλια του αυτά. Με αποτέλεσμα, αυτό το νοσηρό όχημα - με καλή πρόθεση - να έχει μία τάση να αναπαράγει τον εαυτό του. Τα λεφτά πηγαίνουν στην Αθήνα και πρέπει να πηγαίνουν. Οι προτιμήσεις των πολιτικών μας επίσης στην Αθήνα και πρέπει ενδεχομένως να πηγαίνουν, διότι το σύστημά μας είναι ψηφοθηρικό, δεν είναι δημοκρατικό. ΄Αλλο δημοκρατία, άλλο ψηφοθηρία. Δεν είναι εντελώς το ίδιο.

Όλα αυτά είναι σωστά και, σχεδόν θα έλεγα, τίμια, επειδή είναι από τη ζωή. Ποιό, όμως, είναι το στοιχείο, το οποίο εμείς θα μπορέσουμε να κάνουμε εμμέσως και αμέσως; Ένα στοιχείο - έρχομαι στο δεύτερο σκέλος -είναι εσείς οι Θρακιώτες και το λεω προκλητικά και δεν βάζω τον εαυτό μου. Πρέπει, λοιπόν, να ξέρετε το εξής: όταν πηγαίνω στην Αθηνά, από το αεροδρόμιο της Αλεξανδρουπόλεως ήδη, αρχίζω να ξεχνώ τον φίλο μου π.χ. τον Γιώργο Ντόλιο. Έτσι είναι. Αυτά είναι ανθρώπινα. Θα σας πώ στο τέλος, τι είπε ο συμπατριώτης σας Θουκυδίδης για σας. Και σείς το ξεχάσατε...
Εκείνο το οποίο θα πρέπει να δείτε είναι ότι - για λόγους τους οποίους δεν γνωρίζω, τους υποψιάζομαι σιγά - σιγά από τη στιγμή που άρχισα να ζω μαζί μας, αλλά δεν το ξέρω εσείς ίσως το ξέρετε - πάσχετε, εσείς οι Θρακιώτες, από ένα τεράστιο πρόβλημα. Δεν είστε διεκδικητικοί. Θα έλεγα το εξής: Να μοιάσετε το χειρότερο είδος του ελληνικού χώρου. Να γίνετε λίγο Πελοποννήσιοι ή λίγο Κρητικοί. Αλλά αυτά δεν γίνονται με χειροκροτήματα, τα οποία τα ξεχνάτε όταν βγείτε έξω και γυρνάτε στον πολτό σας. Παράδειγμα: δεν σας έχει κάνει εντύπωση, ότι η πολιτική ηγεσία σας χαρακτηρίζεται από το γεγονός ότι είναι διασήμως άγνωστη; Εγώ δεν είδα ποτέ γιάφκα Θρακιωτών βουλευτών, να σταθούν δίπλα στη Βουλή και να πουν το εξής στα κόμματα τους: ΄Αρνηση ψήφου, αν δεν περάσει αυτό. Όχι, εκεί υποκύπτουν στη γοητεία του Μεγάρου Μουσικής, στο κοκτέιλ και στην κομματική πειθαρχία. Η βλακεία χαρακτηρίζεται κομματική πειθαρχία στην εποχή μας! Η δε πνευματική ακηδία χαρακτηρίζεται ουσιαστικά ... διαφύλαξη της εθνικής ενότητας. Και με τέτοιες σαχλαμάρες προχωράμε.

Εκείνο, λοιπόν, που πρέπει να κάνετε εδώ την Παρασκευή το πρωί, στο ψήφισμα, είναι ότι - ενδεχομένως, λέω - αυτό που πρέπει να συνοδευτεί με αποκλεισμό του αεροδρομίου και των δρόμων, με επικεφαλής τον σεβασμιότατο. Ενδεχομένως, λέω, να πείτε: να μεταφερθούν εδώ οπωσδήποτε δύο Ν.Π.Δ.Δ., ο Οργανισμός βάμβακος. π.χ., και ο Οργανισμός Καπνού σταδιακά βεβαίως σιγά - σιγά. Όλα αυτά συνωστίζονται στη χωματερή των Αθηνών και πρέπει αυτό να γίνει σταδιακά, όπως έγινε στη Γαλλία, όπου δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα εθνικό ή εθνικής ασφάλειας. Οι μεν άνω των 55 χρόνων θα μείνουν για να τελειώσουν ευδοκίμως τα καθήκοντα τους, ενώ οι νεαροί και οι νεοπροσλαμβανόμενοι θα έρχονται εδώ, να γεννήσουν εδώ, να τερματίσουν εδώ κ.λπ.

Γιατί δεν έχει γίνει ένα κέντρο νεοσύλλεκτων εδώ, στην περιοχή σας: Το επιχείρημα ότι είναι επικίνδυνο ένα στρατόπεδο νεοσύλλεκτων στα σύνορα, εκφράζει διπλή ηττοπάθεια. Εκφράζει την πρώτη ηττοπάθεια που όλοι καταλαβαίνουμε, αλλά εκφράζει και τη δεύτερη ηττοπάθεια που πάλι όλοι καταλαβαίνουμε και δεν συνεχίζω. Εν ανάγκη, να βάλουμε πιστολέρος ενόπλους της Group4, για να φυλάξουν τα σύνορα! Δεν είναι λογική δηλαδή, να μη δημιουργήσουμε θέσεις εργασίας με ένα κέντρο νεοσυλλέκτων, από το οποίο θα περνούν 12-15.000 παιδιά. Εγώ γιατί αγάπησα τη Θράκη; Διότι ήρθα άκων, δεν ήρθα εκών. Κατά σύμπτωση την αγάπησα. Έτσι γίνεται. Από συμπτώσεις γίνονται πολλά πράγματα. Αλλά θέλει οργανωμένη σύμπτωση και όχι σκορποχώρι.

Τρίτον: Έχω διαπιστώσει (μιλούσα πέρσι με έναν επιθεωρητή της ΕΤΕ - και η Εθνική Τράπεζα επιτελεί εθνικό έργο, η Εθνική είναι Ελλάδα), ότι οι νεονομοθετημένες θέσεις του Ελληνικού Δημοσίου δεν είναι πεπληρωμένες στη Θράκη, διότι θεωρείται τόπος εξορίας! Δηλαδή ούτε τα σχήματα, που ούτως ή άλλως βρίσκουν την ανταπόκριση τους στο Γενικό Λογιστήριο του Κράτους, δεν επανδρώνονται ή δεν στελεχώνονται εδώ, διότι υπάρχει αυτή η γενική ακηδία.

Εδώ θα ήθελα να επισημάνω το εξής: Να σταματήσει για όλους μας αυτή η φιλολογία, ότι η οικονομική ανάπτυξη της Θράκης θα λύσει το πρόβλημα. Ενδέχεται να το αμβλύνει, όπως ξέρουμε όλοι και δεν τολμούμε να το πούμε στους εαυτούς μας, το πρόβλημα της Θράκης δεν είναι οικονομικό, αλλά στρατηγικό. Και δεν οφείλεται σ' εμάς, αλλά στους γείτονες μας. Δεν φταίμε μείς. Το θέμα είναι το εξής: Το ξέρετε πολύ καλά και το ζω κι εγώ παραπάνω, με τους ανθρώπους που έρχομαι σε επαφή. Όταν κάνετε μία επιχείρηση με σύγχρονα οικονομικά κριτήρια με έδρα π.χ. στις Φέρες, ουσιαστικά θα μείνει εδώ μόνον η διοίκηση. Διότι οποιαδήποτε σύγχρονη οικονομική ανάπτυξη στηρίζεται σε επένδυση εντάσεως κεφαλαίου και όχι σε επένδυση εντάσεως εργασίας. Εδώ θα είναι η διοίκηση, η τεχνογνωσία, το δε φασόν θα γίνεται στη Βουλγαρία, διότι τα μεροκάματα εκεί είναι χίλιες φορές φθηνότερα. Στα επόμενα 15 χρόνια, κάπως έτσι θα γίνεται.

Αρα ανθρώπους δεν συγκρατείς έτσι. Επομένως, θέλει ουσιαστικά θέληση , όπως θα έλεγε ο ΄Αγιος Ιωάννης Δαμασκηνός. Εθελότρεπτη θέληση, για να τρέψουμε με τη θέλησή μας τους εαυτούς μας και να κάνουμε αυτό το πράγμα, που θα δημιουργήσει και θα βοηθήσει και την ενδεχόμενη οικονομική ανάπτυξη.

Το πρόβλημα στη Θράκη είναι στρατηγικό θα έλεγα ίσως πνευματικό. Για να δείτε δε, ότι υπάρχει ακόμη ένα μεγάλο πρόβλημα πνευματικής ακηδίας στον τόπο μας, δείτε κι' αυτό: Στο κυβερνών κόμμα υπάρχει λεβεντιά, υπήρξε πάντοτε ένας πατριωτισμός, τον οποίο τον πρόσφεραν οι Πόντιοι και ίσως η συνείδηση ενός νικημένου ΕΑΜ. Όλα αυτά είναι ευγενικά στοιχεία στο κυβερνών κόμμα, αλλά το να επιτρέπουν οι βουλευτές του και ενδεχομένως της αντιπολιτεύσεως, να έχουμε υπουργό του ελληνικού πολιτισμού έναν υπομείωνα ρίψασπι, αυτό σημαίνει ότι τελούμε ακόμη υπό το κράτος της αθηναϊκής χωματερής της παρακμής. Kαι θέλω να σας πω το εξής: Ο Θουκυδίδης είπε για σας, όταν σας εκμεταλλευόταν οι Αθηναίοι μ' εκείνα τα μεταλλεία - να το θυμηθείτε και να γίνετε, όπως είπε ο Θουκυδίδης -: . Εύχομαι, με την ευλογία του σεβασμιοτάτου, να γίνετε φονικότατοι...




Νεοκλής Σαρρής - Καθηγητής Παντείου Πανεπιστημίου (Τμήμα Κοινωνιολογίας)
Οριοθετώντας την Οικουμενικότητα του Ελληνισμού από τη Θράκη


Έλληνες και Ελληνίδες, συμπατριώτες και συμπατριώτισσες, φίλες και φίλοι σύνεδροι,
αυτό εδώ το ανθήλιο, 34 χρόνια ύστερα από τη βίαιη εκδίωξή μου από τα πάτρια εδάφη, το συνάντησα πριν λίγο στην ίδια γη, στη θρακιώτικη γη, Θρακιώτης και γω. Πραγματικά, η συγκίνησή μου είναι μεγάλη. Ύστερα από 31 χρόνια, να συναντάς ένα κομμάτι από τον εαυτό σου, αυτό το ταπεινό λουλούδι μου, που άνθιζε στον κήπο μου, στη Βασιλεύουσα πύλη του Ελληνισμού.
Φίλοι και φίλες, σήμερα ήρθαμε εδώ, να επισημοποιήσουμε τη βούλησή μας, για μία κατάργηση του επίσημου Αθηναϊκού κράτους και να προσδώσουμε στην ελληνική πολιτεία τις οικουμενικές διαστάσεις οι οποίες της αρμόζουν.
Φίλοι και φίλες, η συγκίνηση και η χαρά μου βεβαιώνουν τον αφορισμό, που πολλοί από σας έχουν ακούσει και τον οποίο έχω διατυπώσει σε πολλές ευκαιρίες. Αφορισμός, ο οποίος αναφέρεται στη θέση του Ελληνισμού, μέσα από την ιστορική του προοπτική. Δεν θα αναφερθώ σήμερα στο Αθηναϊκό κράτος, γιατί πλέον έχει γίνει κοινοτυπία. Χαιρόμαστε από τη μία πλευρά που έχει γίνει σύνθημα, σήμα κατατεθέν, έμβλημα αγώνος, αλλά έγινε και κοινοτυπία. Δυστυχώς και κοινοτυπία. Θ’ αναφερθώ σ’ αυτή τη θέση του Ελληνισμού.

Όταν βρίσκεσαι στις Φέρες, η οικουμενικότητα του Ελληνισμού προσλαμβάνει μία πεμπτουσία. Είναι η οικουμενικότητα του Ελληνισμού παρούσα στις Φέρες. Οι Φέρες οι ίδιες προσλαμβάνουν διαστάσεις. Δεν είναι όπως στην Αθήνα, με το κοντόφθαλμο, μικρόψυχο, μικρόπνοο πνεύμα και, όπως έχω αναφερθεί κατ’ επανάληψη, αυτή η θέση είναι ίσως ένα αποτέλεσμα όλων των ιδεολογημάτων, που δημιούργησε αυτό το ειδωλολατρικό κράτος της Ελλάδας μετά το 1830, όταν αποκόπηκε και από την παράδοση και από τη ζωντανή κοινωνική πραγματικότητα. Και όταν ξέκοψε από την απτή πραγματικότητα, μ’ έναν πιθηκισμό προσπάθησε να εκσυγχρονιστεί. αντιγράφοντας με μία κακογραφία και κακοτεχνία ξένα πρότυπα.
Φίλοι και φίλες, ξέρετε την βυζάντια πολιτειολογιακή αρχή: όταν η Μητρόπολη του Γένους, η Μητρόπολη της Αυτοκρατορίας, πέσει, πρωτεύουσα ορίζεται το πρώτο ελεύθερο κονίδριο και με αυτήν την αρχή η Nίκαια ορίστηκε πρωτεύουσα της Αυτοκρατορίας. Τόχω πει πολλές φορές: Η Αυτοκρατορία δεν είναι θέμα έκτασης. Δεν μετριέται με το τετ. χμ., με σταθερές γης. Η Αυτοκρατορία είναι ιδέα. Είναι ιδέα οικουμενική και δεν έχει διαστάσεις. Είναι συνείδηση. Κάποτε, σε αντιστροφή της σημερινής συγκέντρωσης, πριν δύο χρόνια, στη Θεσσαλονίκη, ο’ ένα υπόγειο της Καλαμαριάς - που ζητά τη συμπαράσταση σας κ. Υπουργέ, για να μπορεί να λειτουργήσει -, όπου και εδρεύει ο Σύλλογος Κωνσταντινουπολιτών, σε μία όρθια συγκέντρωση, τους είπα πάλι έμπνεος από συγκίνηση: Mια Αυτοκρατορία σε λιγότερο από 200 τετ. χμ. μπορεί να στηθεί.

Ποιό είναι το άμεσο αποτέλεσμα της κοντόφθαλμης θέασης της πραγματικότητας, της κοινωνικής και της εθνικής; Η αποσπασματική θεώρηση. Σήμερα, από αυτήν εδώ την επίσημη στιγμή, την αποσπασματική θέαση του εθνικού προβλήματος θα προσπαθήσω, όσο πιο σύντομα μπορώ, να καταρρίψω με την απλή λογική. Γιατί εκείνο που επισημαίνεται είναι ότι το παράλογο έχει μετατραπεί σε λογική. Και αυτή η λογική καθοδηγεί σε μία παράλογη πράξη. Οι σχέσεις του Ελληνισμού, είτε το θέλουμε είτε δεν το θέλουμε, καθαρίζονται από τις συναλλαγές που έχει - πολιτικές και ιστορικές - με την Τουρκία. Είναι, όπως έλεγε ο Βαλερύ, . Όταν συναντάς κάποιο πρόσωπο, προσπαθείς να διαγνώσεις πως σκέπτεται εκείνο, για να συμπεριφερθείς ανάλογα. Εμείς συμπεριφερόμαστε και αντιλαμβανόμαστε, με όσα εμείς οι ίδιοι καταλαβαίνουμε στον εαυτό μας. Αυτό το κατηγόρημα το προσδίνουμε στους Τούρκους. Γι’ αυτό και η μόνιμη αντιμαχία και η μόνιμη ασυνεννοησία.


Αυτή η αποσπασματικότητα, του εθνικού μας προβλήματος, της εθνικής μας ύπαρξης και της εθνικής μας ταυτότητας, δεν στηρίζεται στο γεγονός, ότι το ελλαδικό κράτος το οργάνωσαν κάποιοι και οι υπόλοιποι, δίκην αποικιών, με συμπεριφορά σε ιθαγενείς, συσσωματώθηκαν στην πολιτεία, στο πολιτειακό αυτό μόρφωμα. Όχι διότι ένα τμήμα του Ελληνισμού οργάνωσε τον Ελληνισμό με τη νοοτροπία της περιφέρειας, με τη νοοτροπία της επαρχίας. Γιατί κι αυτό είναι γεγονός. Αυτή η αντίληψη της μικρής Ελλάδος είναι αντίληψη μιας επαρχίας μικρής, που μετατρέπεται σε κράτος, διότι και η ίδια δεν έχει συνειδητοποιήσει πως είναι κράτος.

Όταν μιλάμε για τη Θράκη σήμερα, θα πρέπει να μιλάμε για την Κύπρο. Τα προβλήματα της Θράκης είναι προβλήματα της Κύπρου. Ο Ελληνισμός εκτείνεται από τον Πεντάλοφο ως το Ριζοκάρπασο και είναι ενιαίος και αδιάσπαστος όχι μόνον ο Ελληνισμός, αλλά και ο προβληματισμός. Θα κάνω μερικές διαπιστώσεις απλές, για να έρθω στο κυρίως θέμα.

Το 1914, στα εντός των σημερινών όρια της Τουρκίας, διαβιούσαν, με βάση τις επίσημες στατιστικές, 2.348.739 'Έλληνες και Ελληνίδες. Απ' αυτούς έφτασαν, με την ανταλλαγή των πληθυσμών, στην Ελλάδα, επίσημα, 1.300.000 και ανεπίσημα 1.500.000. Για έναν μαθητή του δημοτικού, είναι εύκολη η αφαίρεση και συναγωγή του συμπεράσματος, για το ποιά είναι η έκταση της γενοκτονίας, που έχει υποστεί το Έθνος μας. Kαι αυτήν την πραγματικότητα οι ιδεολογικοί μηχανισμοί του ελλαδικού κράτους - αθηναϊκού κράτους - σκόπιμα έχουν αποσιωπήσει 70 χρόνια τώρα. Λέγω του αθηναϊκού κράτους και ως κράτος εκλαμβάνω όλες τις δυνάμεις τις πολιτικές που ασκούν εξουσία, αλλά και εκείνες που δεν ασκούν εξουσία και εκείνες που συνάσκησαν εξουσία, νομίζοντας ότι ασκούν εξουσία.

Παίζοντας στον υπολογιστή μου για ένα νέο βιβλίο που ετοιμάζω, θέλησα να δοκιμάσω τις δυνατότητες που μου παρέχει η τεχνολογία και έφτιαξα έναν πίνακα. Ο πίνακας αυτός στην πρώτη του στήλη έχει γεγονότα, πρόσωπα και καταστάσεις που αφορούν τις ελληνοτουρκικές σχέσεις. H δεύτερη στήλη, πώς σ’ αυτά τα γεγονότα κυριαρχεί η τουρκική κυρίαρχη ιδεολογία. Στην τρίτη στήλη πως αξιολογούνται από την τουρκική κυρίαρχη ιδεολογία. Στην τέταρτη στήλη, πώς περιγράφονται από την ελληνική κυρίαρχη ιδεολογία, ανεξαρτήτως αν είναι δεξιάς ή αριστεράς αποχρώσεως και πως αξιολογούνται από την ελληνική πλευρά. Λοιπόν, είναι ταυτόσημες! Και οι περιγραφές και οι αξιολογήσεις! Θα σας δώσω ένα παράδειγμα: την Μικρασιατική Εκστρατεία. Περιπέτεια των Ελλήνων μεγαλοϊδεατών, λένε οι Τούρκοι, που προσπάθησαν, οι ιμπεριαλιστές αυτοί, οι Έλληνες, να υποδουλώσουν τον τουρκικό λαό. Το ίδιο λένε και οι ελληνικές πηγές, ανεξάρτητα αν είναι συντηρητικοί ή μη. Θυμάμαι το 1956, όταν ήρθα από την Πόλη, γνώρισα κάποιον Παπαστρατηγάκη ή Παπαστρατηγόπουλο (δεν θυμάμαι τ' όνομά του), λογοκριτή του Μέταξά, ο οποίος, αφού μου είπε αρκετές φιλοφρονήσεις ως νεαρό δημοσιογράφο - τότε 16 ετών - από την Πόλη, μου λέει: ...

Αισθάνθηκα άσχημα, γιατί έβλεπα τον εαυτό μου ιθαγενή με φτερά στο κεφάλι, που θαρχόταν κάποιος να μ' εκπολιτίσει. Και είναι αυτή η πάγια θέση, την οποία η ελληνική Αριστερά, αγράμματη, αστοιχείωτη. που δεν διάβασε ούτε καν τον Μαρξ, επί χρόνια έρμαιο, δουλικά εργαζόμενη για σκοπιμότητες άλλων χωρών και άλλων καθεστώτων, μη γνωρίζοντας ανάγνωση και γραφή, καλλιέργησε ότι η Ελλάδα επιχείρησε ιμπεριαλιστική επιχείρηση στη Μικρά Ασία, όπου 2.000.000 Έλληνες ζούσαν και οι οποίοι ήταν η ραχοκοκαλιά του καπιταλισμού. Όταν κάνεις ιμπεριαλιστική κίνηση, πρέπει να είσαι καπιταλιστική χώρα, για να πας να καταλάβεις μία μη καπιταλιστική χώρα. Αυτή η νοοτροπία και από δεξιά και από αριστερά.

Αυτή η ηθελημένη αγραμματοσύνη καταρρίπτεται πλέον απ’ τους ίδιους τους Τούρκους. Ας είναι καλά οι Τούρκοι. Ένας φωτισμένος ερευνητής της τουρκικής Αριστεράς, που έχει καταδικασθεί σε 70 ή 75 χρόνια φυλακή, αλλά έχει καταφύγει στη Γερμανία - μας δίνει το εξής σχήμα σε δύο πολύκροτα γνωστά έργα του (Το πρώτο έργο τιτλοφορείται . Το δεύτερο είναι το ): ισχυρίζεται ότι το 1922, μετά την ανταλλαγή των πληθυσμών, υπήρχαν στη Μικρά Aσία και στην Ανατολική Θράκη 12.000.000 μουσουλμάνοι, οι οποίοι δεν είχαν κανένα κοινό χαρακτηριστικό, παρά μόνο το θρήσκευμα.

Σ' αυτούς επεβλήθη με τη βία μία τεχνητή εθνική συνείδηση και τους μετέτρεψαν με τη βία σε Τούρκους. Και αυτό έγινε από ένα καθεστώς όχι , αλλά . (Ρωτήστε την κυρίαρχη ιδεολογία, τι ήταν ο Κεμάλ και θα σας πουν, ότι ήταν μέγας αναμορφωτής και ιδρυτής της ελληνοτουρκικής φιλίας, εμφανίζεται δε προς όλους ως προοδευτικός!). Επιβεβαιώνεται έτσι το δικό μου θεώρημα, ότι στο σχήμα το Οθωμανικό, το Οσμανικό, και -κατ’ επέκταση - της τουρκικής δημοκρατίας δεν είναι η κοινωνία που παράγει το κράτος, αλλά το κράτος φτιάχνει την κοινωνία. Και ως παράδειγμα αναφέρω την αστική τάξη της Τουρκίας, η οποία είναι δημιούργημα του κράτους, δηλαδή της στρατογραφειοκρατίας που κρατούσε την εξουσία και που οργάνωσε τους ιδεολογικούς αλλά και τους καταστρεπτικούς μηχανισμούς.

Ως εδώ δεν έχει σχέση, θα μου πείτε, με τη Θράκη. Έχει, όμως, απόλυτα. Το 1963, ο Τεκί Κουναράικ, πρώην πρέσβης και γενικός γραμματέας του Υπουργείου Εξωτερικών της Τουρκίας, ο οποίος έχει μία πολύ ενδιαφέρουσα ιστορία (ο πατέρας του είχε τον ίδιο θάνατο με τον Χρυσόστομο Σμύρνης. Κατακρεουργήθηκε απ’ τον ίδιο τρόπο από το πλήθος των κεμαλιστών. Αλλά παραταύτα έφυγε στην Ελβετία και γύρισε για να υπηρετήσει την Τουρκία), είχε επιφορτισθεί μετά την προδοτική συμφωνία της Ζυρίχης, να ερευνήσει το πρόβλημα των μειονοτήτων. Γράφει, λοιπόν, στα απομνημονεύματά του: . Και εδώ είναι να θαυμάσει κανείς, ότι το να φτιάξεις εθνική συνείδηση στο δικό σου κράτος με τη βία, στον δικό σου λαό, είναι λογικό. Αλλά να φτιάξεις εθνική συνείδηση σ’ ένα άλλο κράτος, αυτό είναι πρωτοφανές και μοναδικό προνόμιο και απονέμεται σε κείνους που κυβέρνησαν την Ελλάδα, αλλά και σ' αυτους που την κυβερνούν. Λέμε, αποσπασματική η θέαση...

Τι λένε στην Κύπρο; Διζωνική ομοσπονδία και τι δεχόμαστε ως λύση: 18 % οι Τούρκοι, 82% οι Έλληνες. 'Α, όχι, ντροπή! Και δεχόμαστε τώρα το 50% και 50% και ρωτώ: 'Όταν είχαμε 2.300.000 Έλληνες στη Μικρά Aσία, γιατί δεν ιδρύσαμε ομοσπονδία, που να ήταν και οι Κούρδοι μέσα; Με βάση τη συμφωνία της Ζυρίχης, τότε που η Τουρκία ήταν 777.000 τετ. χμ.. Θα έπρεπε να είχαμε το 30%. Αυτός είναι ο λογικός υπολογισμός. Κι αν ακόμη η ανταλλαγή των πληθυσμών γινόταν 1:1 (έγινε 4:1), θα έπρεπε αναμφίβολα να ήταν διπλάσια η έκταση της Ελλάδος. Αυτά τα επιχειρήματα δεν είναι για μας τους ίδιους. Είναι τα επιχειρήματα της τουρκικής λογικής. Γιατί αυτή είναι η τουρκική λογική και αυτή πρέπει να κατανοήσουμε. Ουδέποτε από ελληνικής πλευράς δεν είχε καν γίνει πρόταση, ούτε το 1922, γιατί αν γινόταν από το 1912, αναμφίβολα, η μοίρα του Ελληνισμού θα ήταν διαφορετική.
Ξέρετε, όταν ξεκίνησαν οι διαπραγματεύσεις της Λωζάνης, πίστευαν - γι’ αυτό και οι διατάξεις προστασίας των μειονοτήτων - ότι θα έμεναν Έλληνες στην Μικρά Aσία. Τελικά, έχουμε ένα τετελεσμένο γεγονός: Μιλούμε για τον Αττίλα 2. Βεβαίως, υπήρξε κάποιος πολιτικός ηγέτης, που είπε ότι σε μερικά χρόνια δεν θα θυμόμαστε ούτε καν το όνομα Μακεδονία. Δίκιο έχει. Γιατί ο Αττίλας 2 έγινε μερικά μέτρα απ’ εδώ. Τον Νοέμβρη του 1922. 250.000 Έλληνες είχαν ακριβώς εκείνη την τύχη των Κυπρίων και κανείς δεν τους θυμάται. Βέβαια, δεν φταίει μόνο το αθηναϊκό κράτος. Φταίμε κι εμείς, οι Θρακιώτες. Δεν είχαμε έναν Κάρατζιτς τότε. Διότι η Ανατολική Θράκη - αν και αυτός ο ορισμός (Αν. και Δυτ. Θράκη) είναι αδύναμος, όπως ξέρετε - είχε πλειοψηφία ελληνική: 250.000 Έλληνες, 230.000 μουσουλμάνους (κι αυτό μετά τους Βαλκανικούς πολέμους) και 50.000 Βουλγαρίζοντες, σ’ όλη την περιοχή της, ενώ στη Δ. Θράκη η πλειοψηφία δεν ήταν πλήρης. Και ενώ υπήρχε δυνατότητα αντίστασης, δεν εκρίθη σκόπιμο...
Φίλοι και φίλες, τελειώνοντας θα ήθελα να πω σ’ αυτό το συνέδριο (1ο ή 2ο δεν ξέρω αυτή είναι η αποσπασματικότητα των πρωτοβουλιών είναι ενδεικτική της αδυναμίας μέσω των εγγενών δυσχερειών), πως δεν χρειάζονται ούτε ευχολόγια ούτε μελέτες. Το τι πρέπει να πράξουμε, το ξέρουμε. Το θέμα είναι πότε θα το πράξουμε. Έχω να κάνω τρεις επισημάνσεις, υπό την μορφή προτάσεων.


Η πρώτη πρόταση αναφέρεται στο Πατριαρχείο. Ανακοινώνω στους συνέδρους, ότι σχετική επιστολή έχω διαβιβάσει στον Οικουμενικό Πατριάρχη, υπενθυμίζοντας πολλά κρίσιμα σημεία, τα οποία βιώνει και o ίδιος και, κυρίως, προς θεραπείαν και προς φύλαξιν των δεινών αυτών. Υπενθυμίζω τον 28ο κανόνα της 4ης Οικουμενικής Συνόδου. Δεν λέγω να μεταφερθεί το Πατριαρχείο από την Κωνσταντινούπολη. Δεν το λέγω αυτό. Η παραμονή του Πατριαρχείου στην Κωνσταντινούπολη ωφελεί πρώτα απ' όλα την Τουρκία. Και το ξέρει η Τουρκία, γιατί ασκεί εκβιαστική πολιτική, διαμέσου του Πατριαρχείου στην Ελλάδα, διότι μετατρέπει το άλλοθι της ενδοτικής ελληνικής εξωτερικής πολιτικής και εκμεταλλεύεται την Ορθοδοξία, όπως ακριβώς ήταν ο εκβιαστικός μηχανισμός του Οθωμανικού κράτους, κατά την Οσμανική περίοδο. Λέγω όμως το εξής: Αν συμβεί τίποτε, σημείο που μπορεί να μετακινηθεί το Πατριαρχείο είναι, βάσει του 48ου κανόνα της Δ' Οικουμενικής Συνόδου, η παραμεθόριος περιοχή. Είναι οι Φέρες. Είναι το πρώτο κονίδριο. Γι’ αυτόν τον λόγο, να εκβιάζουμε εμείς τους Τούρκους και όχι αυτοί εμάς. Να προχωρήσουμε στην οικοδόμηση εγκαταστάσεων κατάλληλων για να στεγάσουν εκείνο, το οποίο μπορεί να γίνει: Τη λειτουργία της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης. Διότι τυχόν λειτουργία της Θεολογικής Σχολής στη Χάλκη θα αποτελεί όχι μόνον εκβιασμό μόνιμο από μέρους των τουρκικών αρχών, αλλά πλημμελής θα είναι η κατάρτιση των θεολόγων και η θεολογία θα αναπτύσσεται αναξιοπρεπώς. Αντίθετα, οι μεταπτυχιακές σπουδές, να λειτουργούν στη Χάλκη.

Δεύτερον, θα πρέπει τα πολιτικά κόμματα να διακηρύξουν αυτό που φοβούνται οι Τούρκοι. Αυτό το οποίο πηγάζει από την αμοιβαιότητα, το πνεύμα και το γράμμα της Συνθήκης της Λωζάνης, κυρίως από τα πρακτικά της και από τις προτάσεις της τουρκικής πλευράς: Ότι έχει διασαλευτεί η πληθυσμιακή ισορροπία των μειονοτήτων, που καθιερώνει η Συνθήκη, και δεν υπάρχει άλλη λύση, παρά μόνον η μετακίνηση 100 χμ. ανατολικότερα, όσων μουσουλμάνων θεωρούν τον εαυτό τους Τούρκο και είναι ελεύθεροι να δηλώσουν ο τι θέλουν. Κανείς δεν μπορεί να ελέγξει τη συνείδηση κανενός. Και αυτό, με βάση τη Συνθήκη της Λωζάνης, να τεθεί, σε οποιεσδήποτε επικείμενες συνομιλίες με την Τουρκία, ως θέμα. Και μόνον αυτό.


Τρίτο, να προχωρήσουμε σε πραγμάτωση όλων εκείνων των σχεδίων, των οραμάτων, το οποία για χρόνια τώρα έχουν προτείνει πολλά συλλογικό όργανα για την ανάπτυξη της Θράκης. Τα σχέδια υπάρχουν. Η πραγμάτωση είναι το ζητούμενο. Και την πραγμάτωση αυτή μη περιμένετε όπως για παράδειγμα την περίφημη Ρωμανία - από το ένα κόμμα ή το άλλο, από τη μία κυβέρνηση ή την άλλη, να γίνει. Κάθε τι το οποίο γίνεται στην Ελλάδα, γίνεται από την ιδιωτική πρωτοβουλία και αυτό το λέγω εγώ, του οποίου η φιλοσοφία δεν συμβαδίζει προς την ιδιωτική πρωτοβουλία. Παρά ταύτα, πιστεύω, ότι η ιδιωτική πρωτοβουλία, δηλαδή εμείς οι ίδιοι, ο καθένας μας, συνεργαζόμενοι, θα μπορέσουμε να καταστήσουμε τη Θράκη, αυτό το οποίο πρέπει να είναι: Προπύργιο και αιχμή της Οικουμενικότητας του Ελληνισμού.